«حقالله» پایه نظم اجتماعی در فقه شیعه
doi
چکیده
در دیدگاه اسلام، حداقل عنصر لازم برای برقراری نظم در جوامع چیست؟ میزانی که با بیبهره بودن جوامع از آن، افول و نابودی نظم اجتماعی را بتوان انتظار داشت؟ «حقالله» و «حقالناس» از اصطلاحات حقوق اسلامی است که اوّلی ناظر به مصالح عمومی و ضامن نظم و انضباط اجتماعی است، و دیگری ناظر به مصالح شخص است. در فقه و حقوق جزای شیعه، حدود دهگانة حقالله ذکر شده است. این حدود ضامن دین، عقل، جان، مال و ناموس است. از آموزههای اسلامی استفاده میشود که حداقل میزان لازم برای برقراری نظم در هر اجتماعی رعایت این امور است. در این صورت، انتظار این است که شدت و ضعف مجازات در این امور با آثار مترتب بر آنها در جامعه منطبق باشد. در این خصوص، دو نمونه از حدود با هم مقایسه شده است.