فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

خاندان آل‌بویه که در قرن چهارم و پنجم هجری به‌عنوان یک حکومت شیعی در بغداد به قدرت رسیدند، تأثیرات عمیقی بر شرایط سیاسی و اجتماعی دوران خود داشتند. این مقاله به بررسی تطبیقی سیاست‌ها و رفتارهای آل‌بویه با خلفای‌عباسی و شیعیان می‌پردازد. یافته‌های مقاله نشان می‌دهد که پس از سقوط ساسانیان، خلافت‌های اموی و عباسی بر ایران حاکم شدند و تسنن به‌عنوان مذهب غالب معرفی گردید. با ظهور حکومت آل‌بویه، قدرت خلفای‌عباسی تضعیف شد و نقش آن‌ها به فعالیت‌های نمادین محدود گردید. آل‌بویه با تحکیم قدرت خود، تلاش کردند تا تضادهای مذهبی را کاهش دهند و بر نواحی مرزی تسلط یابند. این حکومت، با برگزاری مراسم‌های شیعه و توسعه اماکن مقدس، به تقویت هویت شیعه در بغداد پرداخت. همچنین با اتخاذ سیاست تساهل نسبت به دیگر مذاهب، ثبات اجتماعی را حفظ کردند. روابط آل‌بویه با خلفای‌عباسی نیز پیچیده بود.آن‌ها با حفظ ظاهر  خلافت عباسی و محدودکردن اختیارات خلفا، از خلافت به‌عنوان ابزاری برای مشروعیت‌بخشیدن به حکومت خود استفاده کردند. باوجود این، تنش‌های مذهبی بین شیعه و سنی به دلیل رفتارهای افراطی و تعصبات مذهبی افزایش یافت. آل‌بویه با کنترل تعصبات مذهبی و جلوگیری از تحریکات اجتماعی، تلاش کردند تا ثبات اجتماعی را حفظ کنند. این مقاله به روش توصیفی تحلیلی انجام شده است و نتیجه‌گیری مقاله نشان می‌دهد که سیاست‌های آل‌بویه تأثیرات عمیقی بر ساختار سیاسی و مذهبی آن زمان داشته و موجب تغییرات بنیادی در نظام  خلافت عباسی شده است.