غزا و جهاد عامل مشروعیت‌زای حاکمیت نادر در بینش تاریخ‌نگارانه مروی و استرآبادی

نویسندگان

1 دانشیار گروه تاریخ دانشگاه سیدجمال الدین اسدآبادی

2 استادیار گروه تاریخ و تمدن دانشگاه سیدجمال الدین اسدآبادی

doi
چکیده

مسئله‌ی مشروعیت به صورت مستقیم یا مضمونی و مفهومی در بینش مورخان پیشینه‌ی دیرینه دارد که می‌توان آن را در عواملی همچون ایجاد حق حکومت برای حاکمان، شناسایی و پذیرش این حق از سوی حکومت شوندگان دانست. با کند و کاو حکومت‌ها و جنبش‌‌های اصیل شیعی در طول تاریخ، بعد از قیام عاشورا، متوجه این مهم خواهیم شد که جنبش‌‌ها و حکومت‌‌ها از فرهنگ و فلسفه‌ی معنوی حاکم بر تشیع به بهترین صورت درجهت پیش‌ برد امور خویش استفاده نموده ‌اند. به این ترتیب مطرح شدن مباحث مربوط به مشروعیت‌‌سازی مبتنی بر سنّت غازی‌گری که به توصیف نادر می‌‌پردازد، در ارتباط مستقیم با مسئله‌ی مشروعیت قرار می‌گیرد. این نوشتار می‌‌کوشد با بهره‌گیری از روش توصیفی - تحلیلی به این سوالات پاسخ دهد که مشروعیت سیاسی حکومت نادر در اندیشه مورخان دوره مورد پژوهش چگونه بازتاب یافته است و این مشروعیت را متـأثر از کـدام طـرح واره‌هـا و الگوهای تاریخ‌نگارانه به رشـته تحریـر در آورده‌اند؟ یافته‌های تحقیق حاکی از آن است، هرچند تاریخ عرصه‌اى می‌باشد که در آن نمی‌تــوان به حقیقت دست یافت، اما مورخان نظرات خود را در مورد رویدادهای تاریخی بــه مثابه حقیقت تام جلوه می‌دهند؛ مورخان دوره مورد پژوهش نیز بـا هـدف نمایش از شوکت حکومت افشاریه، با الگو برداری از متون تاریخ‌نگارانه‌ی عصر صفوی، متون تاریخی را با نثری منشیانه تولیـد کرده‌اند. در این آثار بینش مورخان، متاثر از طرح واره‌های دینی، به دنبال ایجاد مشروعیت‌سازی مبتنی بر سُنّت غازی‌گری و ارادت به امامان از سوی نادر در برابر دشمنان، به‌ ویژه عثمانی می‌باشند.