رویکرد شناسی مطالعات شیعی در ترکیه
نویسندگان
1 مدیر گروه تاریخ مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
doi
چکیده
انتقال اندیشه انقلاب اسلامی به ترکیه و برخوردهای چند گانه با این پدیده، بر مطالعات امامیه در این کشور تاثیر مستقیمی نهاد. این تحقیقات به دلیل تفاوت بافت مذهبی- زبانی هر دو کشور و حضور جریانهای فکری گوناگون، رویکردهای مختلفی به خود دیده است. مقاله پیشرو، در پی پاسخ به این پرسش است که پژوهشهای تاریخ اهل بیت در ترکیه معاصر، چه رهیافتی را در پیش گرفتهاند؟ این پژوهش، با بررسی کتب و مقالات نگاشته شده در فاصله زمانی (1990-2020م) ضمن تحلیل این متون، به دستهبندی و سنخ شناسی آنها بر اساس روش توصیف و تحلیل دادههای تاریخی بر اساس نظریه «رابطه تنوع فرهنگی با کُنش دینی» میپردازد. یافتهها نشان میدهد، مطالعات تاریخ شیعه در این کشور، هم در حوزه زبان نوشتاری مرسوم در این کشور (ترکی و کردی) و هم در حوزه سبکشناسی مذهبی، رویکردهای متفاوتی به خود میبیند. در حوزه زبان، پژوهشهای تاریخ اهل بیت در ترکیه به دو زبان ترکی استانبولی(زبان حنفیان، بخشی از علویان و بخشی از امامیه)- و کردی (شافعیان، بخشی از علویان و بخشی از امامیه) تقسیم میشوند که هر کدام بیانگر ویژگیهای قومی-مذهبی بخشی از جامعه این کشور است. در حوزه روش شناسی، رویکردهای: «تقدس زدایی و تاریخی کردن اهل بیت»، «توصیف تاریخی امامیه»، «نقد باورهای شیعی»، «اصلاحباورهای شیعی»، «مناقبی و حماسی»، «رد تاریخمند اعتقادات امامیه»، «تقریب مذاهبی» در مطالعات شیعی در این کشور دیده میشود.
