مطالعه تطبیقی تأثیرگذاری گفتمانهای سیاسی نیمه دوم دهه هفتاد شمسی ایران بر پوسترهای سینمایی «اعتراض» و «آژانس شیشهای» با تکیه بر نشانهمعناشناسی
نویسندگان
1 استاد گروه زبان فرانسه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران، تهران، ایران
2 دانشجوی مقطع دکتری رشته پژوهش هنر، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 استاد یار گروه هنر، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
doi
10.22034/chs.2025.496253.1052چکیده
گفتمان که اسلوبی تأثیرگذار بر شکلدهی به ابژههای مورد بحث در یک جامعه است، حوزههای مختلفی همچون سیاست را دربرمیگیرد. گفتمانهای سیاسی نیز با مسلطشدن در هر دورهای بر ساختارهای متعدد موجود چون حوزه فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی تأثیر میگذارند؛ سینما بهمثابه محصولی فرهنگی نیز از این امر مستثنا نیست. آثار سینمایی هر جامعهای محصول اذهان منفرد مجزایی نیستند؛ بلکه در جایگاه بخشی از اجتماع حاضر، متأثر از گفتمانهای سیاسی موجود در آن جامعه قرار دارند که برای انتقال مفاهیم و مضامین خود به مخاطبان و تأثیرگذاشتن بر ذهنیت آنها در راستای ترغیب به تماشای فیلم، نیازمند تبلیغ وسیعاند. یکی از ابزارهای تبلیغاتی، پوسترهای فیلمها هستند که با تکیه بر زبان خاص خود به بازنمایی نظام معنایی و گفتمانی حاکم بر ساخت و نمایش فیلم میپردازند؛ این پژوهش با ابتنا بر نشانهمعناشناسی گفتمانی و بر اساس منابع کتابخانهای و دیداری-شنیداری (پوسترهای فیلم) قصد دارد تا با هدف مطالعه تطبیقی نظامهای گفتمانی و معنایی موجود در پوسترهای سینمایی «اعتراض» و «آژانس شیشهای» نشان دهد گفتمانهای سیاسی حاکم بر نیمه دوم دهه هفتاد شمسی ایران چه تأثیری بر این پوسترهای سینمایی از منظر نشانهمعناشناسی گذاشته است؟ بر اساس یافتههای پژوهش نظامهای گفتمانی نشانهمعناشناسانه در پوسترهای سینمایی «اعتراض» و «آژانس شیشهای» نشان میدهد که این پوسترها از گفتمانهای سیاسی کلاسیک (اصولگرا) و مدرن (اصلاحطلب) تأثیر پذیرفتهاند که تفاوتها و شباهتهای آنها از طریق تبیین عناصر بصری و روایی مستتر در این دو پوستر مشخص میشود.