فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

طریقت مولویه منسوب به مولانا جلال‌­الدّین محمد بلخی در جامعه و دولت عثمانی جایگاه والایی داشت. در سده یازدهم هجری جنبش قاضی‌­زاده‌­لی‌ها در استانبول تحت تأثیر اندیشه‌­های تصوف‌­ستیزانه با هدف مبارزه با بدعت و اصلاح دینی ظهور کرد. قاضی­‌زاده‌­لی‌­ها با نفوذ در دولت عثمانی، رفتارهای خصمانه­‌ای بر ضد صوفیان و به ویژه مولویان در پیش گرفتند. آن‌ها بر این باور بودند که اسلام صوفیانه دور از اسلام راستین است و مولویان در اسلام با اعمالی همچون سماع و رقص دچار بدعت و کفر شده‌­اند و عمدۀ مشکلات دولت عثمانی نیز ناشی از این بدعت­ها است؛ در چنین شرایطی بود که مولویان برای مقابله با این اندیشه افراطی و به ناگزیر، به دفاع از میراث فرهنگی مولانا پرداختند. پژوهش حاضر با اتکا بر شیوه مطالعه تاریخیِ تحلیلی، به بررسی چگونگی مواجهه مولویان با اندیشه‌های جزم‌اندیشانه قاضی‌­زاده­‌لی‌­ها در سده یازدهم هجری می‌­پردازد. یافته‌­های این پژوهش نشان می‌­دهد قاضی‌­زاده­‌لی‌­ها با نفوذ در دولت عثمانی و بیشتر در استانبول کوشیدند تا میراث معنوی و فرهنگی مولانا در جامعه عثمانی را تضعیف کنند. در مواجهه با چنین شرایطی مولویان به ویژه اسماعیل رسوخی آنقروی پوست­‌نشین مولوی­‌خانه غلطه در این زمان، درصدد برآمدند با فعالیت‌­های علمی و فرهنگی همه‌جانبه، از اندیشه­‌ها، آداب و ارکان طریقت مولویه دفاع کنند؛ در نتیجه این فعالیت‌­ها و البته با جلب حمایت دولت عثمانی از سوی مولویان، میراث فرهنگی مولانا در مسیر احیاء مجدد قرار گرفت و به ‌مانند سده‌­های پیشین و با محبوبیت افزون‌تری به حیات خود در جامعه عثمانی ادامه داد.