وناینواگن، هدایتشدگی الهی و معنای شانس
نویسندگان
1 استاد، گروه فلسفه علم، دانشگاه صنعتی شریف، تهران، ایران
2 پژوهشگر مرکز علم و الهیات، پژوهشکده مطالعات بنیادین علم و فناوری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.22091/jptr.2023.9662.2923چکیده
سازگاریگرایی موضعی است که نظریۀ تکامل و خداباوری مداخلهگرا را جمعپذیر میداند. سازگاریگرایان هدایتشده بودن اجزاء یا ویژگیهای زیستکره را با شانسی بودن فرایند تکاملی جمعپذیر میدانند. پرسش مهم پیش روی سازگاریگرا این است که آیا معنای شانس و هدایتشدگی جمعپذیرند؟ واژۀ «شانس» به چه معناست؟ آیا شانسی بودن به معنای غیرهدایتشده بودن است؟ هدف ما در این نوشتار ارائۀ پاسخی به این پرسشها است. در بررسی این پرسشها، بر پاسخ وناینواگن متمرکز میشویم. او متذکر میشود که (1) واژۀ «شانس» معانی متعددی دارد که (2) برخی از این معانی با هدایتشده بودن جمعپذیر هستند و (3) معنایی از واژۀ «شانس» که در نظریۀ تکامل مد نظر است در این دسته قرار میگیرد. بحث خواهیم کرد که در هر سه مورد حق با وناینواگن است، اما او موفق نشده است که معنای مطلوب سازگاریگرا را ارائه کند. وناینواگن علت نداشتن را با غایت نداشتن خلط کرده است، اما رویکرد او ترمیمپذیر است. استدلال خواهیم کرد که معنای شانس و هدایتشدگی جمعپذیر هستند.
