فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با توجه به اینکه رودخانة کرج یکی از تأمین‌کننده های آب شرب، کشاورزی، و نیز برق برای بخش‌هایی از استان‌های تهران و البرز است و از رودخانه‌های حفاظت شده در کشور به شمار می آید، در این پژوهش، میزان غلظت فلزات سنگین کادمیوم، کروم و روی در نمونه‌های آب و رسوبات رودخانه کرج و شاخص‌ ارزش زیستی (Z) با استفاده از کفزیان مورد ارزیابی قرار گرفت. برای این تحقیق، 7 ایستگاه نمونه‌برداری شامل خوزنکلا، هفت چشمه، سرودار، نوجان، پورکان، ورودی بیلقان و خروجی بیلقان تعیین شد و از آب، موجودات کفزی یا بنتوز و رسوبات از دی‌ماه سال 1396 تا تیرماه سال 1397 در این ایستگاه‌ها نمونه برداری شد. نتایج نشان داد که هم در نمونه‌های آب و هم در نمونه‌های رسوب، میزان غلظت هر سه فلز از بالادست به سمت پایین‌دست، اختلاف معنی‌دار را دارند. غلظت کادمیوم کمتر از دو فلز دیگر و غلظت روی، بیشترین مقدار را در بین فلزات مورد مطالعه داشت. همچنین غلظت هر سه فلز در آب و رسوب، در دی‌ماه کمتر از تیرماه بود. نتایج شاخص ارزش زیستی Z نیز نشان داد که این شاخص در هر دو فصل دارای اختلاف معنی‌داری در بین ایستگاه‌های نمونه برداری است و بیشترین مقدار شاخص در هر دو فصل، مربوط به ایستگاه‌های پایین‌دست بود. دلایل آلودگی رودخانه به فلزات سنگین به‌ویژه در پایین‌دست، شامل فعالیت‌های انسانی مانند ورود فاضلاب‌های کشاورزی، روستایی و تفرجگاهی بود و در فصل سرد به‌دلیل کاهش تراکم جمعیت در منطقه، میزان آلودگی کاهش یافت. همچنین بر اساس نتایج به‌دست آمده از نظر کیفی، بخش‌های مختلف رودخانة کرج را می‌توان در طبقة کیفی II و III ساپروبی طبقه‌بندی کرد.