تکوین لوله گوارش با اشاره ویژه بر ظرفیت پروتئازهای اسیدی و قلیایی در لارو ماهی صبیتی (Sparidentex hasta)

نویسندگان

1 استاد یار پژوهشکده آبزی‌پروری جنوب کشور، مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، اهواز

2 دانشیار گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران

3 استاد مرکز تحقیقات بیوشیمی و بیوفیزیک دانشگاه تهران

4 استادگروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران

5 دانشیارگروه پاتوبیولوژی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

doi
10.22059/jfisheries.2020.304335.1176
چکیده

هدف این مطالعه، بررسی فعالیت پروتئازهای مهم (پپسین، تریپسین)، بیان نسبی ژن پپسینوژن و همچنین تکامل بافتی لوله گوارش در لارو ماهی صبیتی از زمان تفریخ تا ابتدای دوره نوجوانی (40 روز پس از تفریخ) بود. نتایج نشان داد که بخش برون ریز لوزالمعده حاوی گرانول‌های آنزیم‌ساز در خلال جذب کیسه زرده مشخص است و در روز 14 پس از تخم‌گشایی بسیار توسعه می یابد. پیدایش زودهنگام فعالیت تریپسین پیش از باز شدن دهان، به فرآیندی با برنامه‌ریزی ژنتیکی نسبت داده شد. فعالیت تریپسین الگویی نوسانی (با دو پیک در روزهای 16 و 30 پس از تفریخ) نشان داد که این نوسان همزمان با بلع غذا و در پاسخ به تغییر جیره در خلال تغذیه لارو بود. قابل توجه ترین تمایز در لوله گوارش تشکیل معده اولیه احاطه شده با سلول‌های عضلانی مخطط و ایجاد غدد معدی در روز 12 پس از تخم‌گشایی بود. معده در روز 25 به شکل کامل با تبدیل سلول‌های ماهیچه‌ای مخطط به صاف تکوین یافته بود. بیان نسبی ژن پپسینوژن تا پیش از روز 12 پس از تفریخ قابل تشخیص نبود و به شکل معنی‌داری از روز 14 پس از تفریخ مشخص گردید. فعالیت آنزیم پپسین همراستا با بیان ژن پپسینوژن بود و دو روز پس از آغاز بیان ژن پپسینوژن، مشخص گردید و پس از جایگزینی غذای زنده با غذای خشک (بین روزهای 25 تا 30 پس از تفریخ) تا انتهای دوره آزمایش به شدت افزایش داشت. نتایج نشان داد که با پیدایش معده اولیه از روز 12 ام پس از تخم‌گشایی، با بیان زودهنگام ژن پپسینوژن و نیز تکامل آنتوژنتیک زودهنگام پپسین و تریپسین، می توان در لارو ماهی صبیتی پیش از روز 25 ام پس از تخم‌گشایی،‌لارو ها را با غذای خشک تغذیه کرد و بدین طریق امکان کاهش مصرف غذای زنده با بکار گیری غذای خشک وجود دارد.