فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نگاره‌های مانوی برای نشان‌دادن آیین و آموزه‌های دینی مانویت طراحی و تصویرسازی می‌شدند. تقریباً تمامی آثار مانوی اعم از دیوارنگاره، کاغذ‌نگاره، بیرق‌نگاره و طومارنگاره در ساختار و مضمون یکی‌اند و برای ترسیم هدف والای این دین که رسیدن روح انسان به بهشت روشنی و درنهایت رستگاری است خلق می‌شدند. هنرمند مانوی برای نشان‌دادن این هدف بیشتر به پیکره‌های انسانی توسل جسته و آن‌ها را با اصول ترسیمی و ترکیب‌بندی ویژه که تقریباً برای تمامی نگاره‌ها درنظرداشت اجرا کرده است. در واقع، پیکره‌های انسانی نقش اساسی در نشان‌دادن مضمون و شکل‌گیری ساختار نگاره‌ها داشتند تا جایی‌که عناصر دیگر در نگاره‌های مانوی بسیار کم‌رنگ‌اند و گاهی اصلاً وجود ندارند. هدف این پژوهش بررسی مضمون و شناخت تمهیدات هنرمند مانوی در ایجاد ساختار نگاره‌ها است. سؤال اصلی پژوهش این است که نگاره‌های مانوی براساس چه مضامینی طراحی شده‌اند و چه نسبتی بین ساختار و مضمون وجود دارد؟ رویکرد این پژوهش توصیفی تحلیلی است و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و بررسی نمونه‌های موجود انجام شده است. شیوة تحلیل آثار براساس بررسی اصول و قواعد تجسمی به‌کاررفته در ویژگی‌های ظاهری چهار نگارة مانوی صورت گرفته است. بر پایة یافته‌های پژوهش می‌توان گفت مضمون بیشتر نگاره‌های مانوی در مورد نور و راه‌های رهایی روح از ظلمت و رسیدن به بهشت است. هنر دورة مانوی نظام ساختاری منسجمی دارد و نگاره‌ها دارای پلان‌بندی و تقسیم‌‌بندی‌اند که این پلان‌بندی صفحه‌ای با توجه به مضمون، نقش‌های انسانی و جایگاه نقش‌های انسانی در هر نگاره صورت می‌گرفت.