فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تحریم‌های اقتصادی به‌عنوان یکی از ابزارهای سیاست خارجی، آثار گسترده و عمیقی بر اقتصاد کشورهای هدف برجای می‌گذارند. ایران نیز طی چهار دهه‌ی اخیر، همواره در معرض تحریم‌های بین‌المللی قرار داشته است. این پژوهش با بهره‌گیری از داده‌های استانی طی بازه زمانی 1385-1400، به بررسی تأثیر تحریم‌های اقتصادی بر شاخص‌فلاکت پرداخته در چارچوب داده‌های تابلویی فضایی استفاده کرده است. برای سنجش شدت‌‌تاثیر‌تحریم‌ها، منطق فازی و سه شاخص کلان اقتصادی شامل نرخ‌تورم، نرخ‎‌بیکاری و تولید‌ناخالص‌داخلی سرانه به‌کار گرفته شده‌اند. نتایج حاصل نشان می‌دهد که ‌تحریم‌ها اثر مثبت و معنی‌داری بر شاخص‌فلاکت دارند. در مقابل، متغیرهای تولید‌ناخالص‌داخلی سرانه، موجودی سرمایه، اندازه دولت و سرمایه انسانی اثر منفی و معنی‌داری بر شاخص‌فلاکت داشته و موجب کاهش آن می‌شوند. همچنین، متغیر رشد‌جمعیت تاثیر منفی و غیر‌معنی‌دار بر شاخص‌فلاکت داشته‌است. تحلیل ضرایب این متغیرها بیانگر آن است که شدت و گستره‌ی آثار تحریم‌ها به‌تنهایی تعیین‌کننده‌ی وضعیت اقتصادی مناطق نیست؛ بلکه نحوه‌ی مدیریت داخلی، ساختار نهادی دولت، سطح سرمایه‌گذاری عمومی و کیفیت سرمایه انسانی نقش تعیین‌کننده‌‌ای در افزایش شاخص‌فلاکت ایفا می‌کنند. علاوه بر این، اثر سرریز شاخص‌فلاکت میان استان‌ها مثبت و معنی‌دار ارزیابی شده است که نشان‌دهنده‌ی وابستگی فضایی استان‌هاست. همچنین، یافته‌ها حاکی از آن است که شدت اثرگذاری تحریم‌ها در سطح استان‌ها یکسان نبوده و برخی استان‌ها بیش از سایر استان‌ها تحت تأثیر قرار گرفته‌اند؛ امری که به تفاوت‌های ساختاری، ظرفیت‌های اقتصادی و محدودیت‌های منطقه‌ای بازمی‌گردد.