بررسی اثر عوامل محیطی بر توزیع و فراوانی بی‌مهرگان کفزی در رودخانه چهل‌چای استان گلستان

نویسندگان

1 سیدعلی رضوانی: دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد کاووس

2 محمد قلی زاده: استادیار،گروه شیلات، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد کاووس

3 رحمان پاتیمار: دانشیار،گروه شیلات، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد کاووس

4 محمد فرهنگی: استادیار، گروه شیلات، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد کاووس

doi
10.22059/jfisheries.2020.75191
چکیده

مطالعه کیفیت آب سطحی و روند تغییرات آلودگی با شاخص‌های زیستی، تاثیرات زیست‌محیطی را بهتر نشان می‌دهد. هدف از این تحقیق بررسی جمعیت بزرگ بی­مهرگان کفزی و ارتباط آنها با عوامل محیطی در رودخانه چهل­چای مینودشت، استان گلستان بود. بررسی فروانی و پراکنش بزرگ بی­مهرگان کفزی در سال 1396 به­صورت فصلی در 5 ایستگاه منطقه سرچشمه، جنگل، تفرجگاه، کشاورزی و شهری با استفاده از نمونه­بردارسوربرسمپلر (09/0 ­مترمربع)با 3 تکرار انجام شد. در این بررسی، در مجموع فون کفزیان شامل: 2 شاخه، 2 رده، 4 راسته و 10 خانواده شناسایی شدند. بیشترین فراوانی مربوط به رده حشرات و راسته Ephemeroptera و خانواده Baetidae بود. بالاترین فراوانی گونه‌­ای در فصل زمستان و کمترین فراوانی گونه در فصول بهار مشاهد شد. بیشترین میزان شاخص هلسینهوف در فصل تابستان و در منطقه شهری (19/7) و کمترین مقدار آن نیز در فصل پاییز در منطقه بالادست (06/4) مشاهده گردید. نتایج میانگین شاخص HFBI، کیفیت آب رودخانه چهل چای 44/5 را در کلاسه کیفی متوسط با آلودگی آلی نشان داد، که این رودخانه در ایستگاه‌های پایین دستبه دلیل افزایش مواد آلی از مناطق کشاورزی، پساب شهری  و منطقه گردشگری باعث افزایش گونه‌های مقاوم به آلودگی از جمله خانواده­های Tubificidae و Chironomidae شد که نشان دهنده کیفیت پایین آب در این منطقه است.