تحلیل شکاف فقر در پرتو پیچیدگی اقتصادی
نویسندگان
1 استاد، دانشکده اقتصاد، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 کارشناسی ارشد اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
doi
10.22111/sedj.2025.53374.1630چکیده
کاهش فقر همواره از اهداف اصلی توسعه پایدار بوده است. در این میان، پیچیدگی اقتصادی بهعنوان شاخصی از ظرفیت فناورانه، مهارتی و ساختاری اقتصاد، میتواند نقش تعیینکنندهای در توزیع درآمد و رفاه ایفا کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر پیچیدگی اقتصادی بر شکاف فقر، دادههای ۵۰ کشور منتخب طی دوره ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴ را با بهرهگیری از مدل دادههای تابلویی پویا و روش گشتاورهای تعمیمیافته سیستمی (System GMM) تحلیل کرده است. افزون بر الگوی پایه، چهار سناریوی مجزا برای کشورهای توسعهیافته، با درآمد بالا، غنی و کشورهایی با شاخص پیچیدگی اقتصادی بالاتر از میانگین جهانی بررسی شده است. نتایج نشان میدهد که افزایش شاخص پیچیدگی اقتصادی بهطور میانگین موجب کاهش شکاف فقر میشود، هرچند در برخی گروهها این رابطه معکوس است و رشد پیچیدگی اقتصادی با افزایش نابرابری همراه میگردد. همچنین، رشد درآمد سرانه اثر کاهنده و نرخ بیکاری، شهرنشینی و نسبت ارزش افزوده صنعت به کشاورزی اثر افزاینده بر شکاف فقر دارند. نرخ تورم از نظر آماری معنادار نیست. یافتهها بیانگر آن است که در کشورهایی با پیچیدگی اقتصادی بالا، اتخاذ سیاستهای مکمل برای مهار نابرابری و هدایت منافع توسعه فناورانه به اقشار کمدرآمد، ضرورتی اساسی دارد.
