کارکردهای فرهنگی بدل‌پوشی در جلد اول ابومسلم‌نامه(جنیدنامه)

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان وادبیات فارسی دانشگاه اصفهان (نویسنده مسئول)

2 دانشجوی دکتری زبان وادبیات فارسی دانشگاه اصفهان

doi
چکیده

بدل‌پوشی یکی از راه‌های استتار مقطعی و موقتی جنسیت یا هویت اجتماعی است که در روایت‌های عامیانه و عیاری کاربرد گسترده‌ای داشت. هدف از پژوهش حاضر، بررسی کارکرد فرهنگی بدل‌پوشی در جلد اول ابومسلم ‌نامه (جنیدنامه) است. به این منظور ابتدا انواع بدل‌پوشی استخراج و سپس با رویکرد فرهنگی بررسی و تحلیل‌شد. از میان انواع سه ‌گانۀ بدل‌پوشی (مردپوشی، بدل‌پوشی نمایشی و زن‌پوشی) در این داستان، زن‌پوشی، به دلیل غلبه گفتمان‌ها و باورهای جنسیتی، تنها در یک مورد مشاهده شد. بدل‌پوشی نمایشی نیز با متوسل ‌شدن به حیله‌های عجیب، چه در وجه فیزیکی مانند آراستن چهره و تغییر لباس و چه در وجه پیچیده‌تر آن، از قبیل فنون و هنرهایی مانند مطربی، قوالی، آوازخوانی، زبان‌دانی و نظایر آن، موقعیتی طنزآمیز و مضحکه‌وار را رقم‌ زده است و تقریباً بخش وسیعی از داستان را به خود اختصاص داده است. انواع بدل‌پوشی در این داستان کارکردهایی از قبیل جاسوسی و خبرگیری از موقعیت دشمنان، آزادی عمل و پیشبرد نقشه‌های سرّی و نجات افراد گرفتار شده در بند را دارد.