عمارتهای سلطنتی مسیر اصفهان- کاشان در دوره صفوی: بسترهای مکانی و فرهنگی
نویسندگان
1 دانشیار گروه باستانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران ، a.ahmadi@sku.ac.ir
doi
چکیده
در این پژوهش هفت کاخ میان راهی دوره صفوی حد فاصل مسیر اصفهان تا کاشان به منظور شناخت بسترهای محیطی و فرهنگی تأثیرگذار بر شکلگیری آنها، با روش تاریخی-تحلیلی مورد مطالعه قرارگرفتهاند. این کاخها شامل عمارتهای دولت آباد، ریگ، دمبی، چاه رباط، تاج آباد، عباس آباد و امامزادهاند. با توجه به اینکه برخی از این کاخها پابرجا بوده و برخی دیگر از بین رفتهاند، شناسایی آنها از طریق بررسیهای میدانی و مطالب موجود در متون تاریخی امکانپذیر شده است. پاسخ به سؤالهای ذیل از اهداف اصلی مورد توجه این پژوهش است: 1. این بناها چه کاربردی داشتند و مکان گزینی و ارتباط آنها با سایر بناها، راهها و سکونتگاههای مسیر چگونه بوده است؟ 2. ماهیت وجودی این بناها نشان دهنده کدام جنبههای فرهنگی و آداب و رسوم درباری دوره صفوی بوده است؟ بر اساس بیشتر نتایج به دست آمده، این عمارتها، کاخهای میان راهی بودند که با در نظر گرفتن مواردی همچون نوع کاربری، ساختار شکلی، مکان قرارگیری، مسیر، تعداد ساختمانها، وجود باغ یا نبود آن و نوع ارتباط با دیگر بناها و فضاها، در دو دسته مجزا قرار گرفتهاند و کاربریهای چندگانهای داشتند. بنای این کاخها و تداوم حیاتشان در دوره صفوی به علت وجود برخی رسوم خاص دربار بود؛ رسومی که به مثابه نمادهایی از شوکت، حقانیت و اقتدار سیاسی شاهان صفوی، گاه در استقبال رسمی از پادشاه، حاکمان ولایات و در برخی موارد سفرای کشورهای بیگانه، گاه در برگزاری مراسم شکار سلطنتی و گاه در پایبندی به برخی باورهای خاص جلوه یافته است.
