بررسی جلوه‌های زنانه در رمان عامه‌پسند با تکیه بر فمینیسم ) با تأکید بر آثار برگزیده‌ی فهیمه رحیمی، نسرین ثامنی و فتّانه حاج سیّد جوادی(

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید باهنر کرمان

2 کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی

doi
چکیده

در رمان عامه­پسند ایرانی،  زنان نقش مؤثری به عنوان نویسنده برعهده­دارند و با خلق شخصیّت­های زنانه و شرح زندگی آنان، جلوه­های زندگی زن ایرانی را منعکس­می­کنند. نقد زنانه با دو گرایش عمده به تحلیل نقش زن با توجه به جلوه­های حضور زنان در اثر و نویسنده­ی خلّاق آن می­پردازد. در گرایش نخست با تأکید بر متن، جایگاه و نقش زنان بررسی ­می­شود و خوانش زنانه­ی متن مهم است. در گرایش دوم خلاقیّت نویسنده­ی زن و زبان زنانه ارزیابی­ می­شود. بررسی جلوه­های زنانه در آثار نویسندگان زن علاوه بر این­که دیدگاه خاصّ نویسنده را نشان­می­دهد، جایگاه زنان را در جامعه­ی معاصر منعکس ­می­کند. این مقاله به شیوه­ای تحلیلی- توصیفی با انتخاب آثار برجسته­ی نویسندگان متعدّدی همچون فهیمه رحیمی، نسرین ثامنی و فتّانه حاج سیّد جوادی، آن­ها را از دیدگاه جلوه­های زنانه تحلیل ­می­کند. یافته­ها نشان­ می­دهد که جلوه­های زنانه، در دو سطح فرم و محتوا نقش زنان را در این آثار مشخّص ­می­کند و این نقش با توجّه به دیدگاه فمینیستی در دو بخش جنسی و جنسیتی طبقه­بندی­ می­شود. پس از تعیین نقش زنان در این آثار به مقایسه­ی آن با تفکّرات و اندیشه­های فمینیستی می­پردازد و تفاوت نقش زنان را در این آثار مشخّص­­می­کند. نقش و جایگاه زنان در آثار پیشگفته، با تفاوتی عمده نوعی خودآگاهی زنانه را نشان­می­دهد که اغلب بر اطّلاع از جایگاه متعارف زنان و انعکاس آن استوار است و هیچ تمایلی به سمت دیدگاه­های افراطی فمینیستی مشاهده­ نمی­شود.