بررسی جلوههای زنانه در رمان عامهپسند با تکیه بر فمینیسم ) با تأکید بر آثار برگزیدهی فهیمه رحیمی، نسرین ثامنی و فتّانه حاج سیّد جوادی(
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید باهنر کرمان
2 کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی
doi
چکیده
در رمان عامهپسند ایرانی، زنان نقش مؤثری به عنوان نویسنده برعهدهدارند و با خلق شخصیّتهای زنانه و شرح زندگی آنان، جلوههای زندگی زن ایرانی را منعکسمیکنند. نقد زنانه با دو گرایش عمده به تحلیل نقش زن با توجه به جلوههای حضور زنان در اثر و نویسندهی خلّاق آن میپردازد. در گرایش نخست با تأکید بر متن، جایگاه و نقش زنان بررسی میشود و خوانش زنانهی متن مهم است. در گرایش دوم خلاقیّت نویسندهی زن و زبان زنانه ارزیابی میشود. بررسی جلوههای زنانه در آثار نویسندگان زن علاوه بر اینکه دیدگاه خاصّ نویسنده را نشانمیدهد، جایگاه زنان را در جامعهی معاصر منعکس میکند. این مقاله به شیوهای تحلیلی- توصیفی با انتخاب آثار برجستهی نویسندگان متعدّدی همچون فهیمه رحیمی، نسرین ثامنی و فتّانه حاج سیّد جوادی، آنها را از دیدگاه جلوههای زنانه تحلیل میکند. یافتهها نشان میدهد که جلوههای زنانه، در دو سطح فرم و محتوا نقش زنان را در این آثار مشخّص میکند و این نقش با توجّه به دیدگاه فمینیستی در دو بخش جنسی و جنسیتی طبقهبندی میشود. پس از تعیین نقش زنان در این آثار به مقایسهی آن با تفکّرات و اندیشههای فمینیستی میپردازد و تفاوت نقش زنان را در این آثار مشخّصمیکند. نقش و جایگاه زنان در آثار پیشگفته، با تفاوتی عمده نوعی خودآگاهی زنانه را نشانمیدهد که اغلب بر اطّلاع از جایگاه متعارف زنان و انعکاس آن استوار است و هیچ تمایلی به سمت دیدگاههای افراطی فمینیستی مشاهده نمیشود.