فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رویکرد مورخان به حکومت­های پیش از خود و تلاش برای نشان دادن پیوند زمانۀ خود با آن گذشتۀ تاریخی، اهمیت ویژه­ای دارد، چراکه مورخان به عنوان اندیشمندان و آگاهان جامعه، بازتاب­دهندۀ بخشی از تلقی­های رایج روزگارشان هستند و این امر به عنوان یک جریان فکری و فرهنگیِ تأثیرگذار بسیار مهم است. مورخ با فاصله تاریخی و زمانی از دوره­های پیشین و در ورای رفع تنگناهای متعارف پیشین، قادر است با فراغ بال بیشتری به ارزیابی کارنامۀ حکومت­های گذشته و مقایسه آن با عصر خود بپردازد. یکی از این مورخان، رضاقلی­خان هدایت است که با ذیل­نویسی روضه­الصفای میرخواند، به خلق کتاب روضه­الصفای ناصری پرداخت. در این اثر، تاریخ دوره­های پایانی تیموریان تا اواخر عصر ناصری ازجمله ترکمانان، صفویه، افشاریه، زندیه و قاجاریه روایت شده است. با توجه به اینکه بخشی از این کتاب درباره حکومت صفویه است، این نوشته بر آن است که نحوۀ مواجهۀ هدایت ـ مورخ نامدار قاجاریه­ـ با سلسله صفویه و نیز پیوند دو حکومت صفویه و قاجاریه را به بحث گذارد. بررسی­ها نشان داد که هدایت برخلاف اغلب مورخان پیش از خود، به جای تأکید بر تبار مغولی قاجارها، بر مناسبات و ارتباط قاجاریه و صفویه تأکید کرده، به گونه­ای که قاجاریه را تالی و تداوم صفویان فرض کرده و از این­رو، حکومت­های افشاریه و زندیه را کم­اهمیت جلوه داده است.