شناسایی موضع سیاست پولی ایران با استفاده از مدل مارکوف سوئیچینگ
نویسندگان
1 استادیار، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
2 استاد، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران
doi
10.22111/sedj.2025.51160.1574چکیده
سیاست پولی قاعدهمند، با ارائه چارچوبی نظاممند، اثربخشی اقدامات پولی را ارتقا میدهد. با اینوجود، اجرای غیرمنعطف قواعد، بدون توجه به شرایط و اقتضائات اقتصادی، میتواند به نتایج نامطلوبی منجر شود.هدف پژوهش حاضر، شناسایی موضع و ماهیت سیاست پولی ایران در دوره زمانی ۱۳۵۴ تا ۱۴۰۲ است. برای این منظور، از مدل چرخشی مارکوف برای بررسی واکنش بانک مرکزی به انحراف تورم از تورم هدف استفاده شد. یافتهها حاکی از وجود سه رژیم متمایز سیاستی است؛ رژیم نخست، بر رویکرد فعالانه بانک مرکزی در مهار تورم در سالهای ۱۳۵۷، ۱۳۷۲ و ۱۳۸۴ اشاره دارد. رژیم دوم، سیاست پولی انفعالی شدید در دورههای ۱۳۷۱-۱۳۶۲، ۱۳۸۳-۱۳۷۶ و ۱۳۹۴-۱۳۸۸ را نشان میدهد؛ سیاستگذار در واکنش به افزایش تورم، نرخ رشد پایه پولی را بهطور قابلتوجهی افزایش داده که با هدف کنترل تورم در تضاد است. رژیم سوم، به رویکردی نسبتاً انفعالی در دورههای ۱۳۵۶-۱۳۵۴، ۱۳۶۱-۱۳۵۸، ۱۳۷۵-۱۳۷۳، ۱۳۸۷-۱۳۸۵، ۱۴۰۲-۱۳۹۵ اشاره دارد. در این دورهها، سیاستگذار با درک تبعات تورمی، نرخ رشد پایه پولی را تاحدی تعدیل کرده و از شدت سیاستهای انبساطی کاسته است. با این وجود، تغییر بنیادینی در جهتگیری کلی سیاست پولی رخ نداده و سیاستگذار از اتخاذ سیاست انبساطی، بهطورکامل اجتناب نکرده است. براساس یافتهها، سیاست پولی ایران در دوره تحت مطالعه، عمدتاً رویکردی انفعالی و تورمزا داشته است. این رویکرد، در مقایسه با سیاست فعالانه، از پایداری و تداوم بیشتری برخوردار میباشد. لذا، تغییر موضع به سمت سیاستگذاری فعالانه، انعطافپذیر و قاعدهمند برای دستیابی به ثبات قیمت، امری ضروری بهنظر میرسد.
