تحلیل تاریخی نساجی سنتی ایران در دوره ناصرالدین شاه
نویسندگان
1 استادیار دانشکده هنرهای کاربردی، دانشگاه هنر، تهران ، a.mafitabar@art.ac.ir
2 استادیار پژوهشکده هنرهای سنتی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری، تهران
doi
چکیده
در تحلیل وضعیت نساجی سنتی ایران در عصر قاجار و به صورت خاص در دوره ناصری (1313/ 1896ـ 1264/1848)، معمولاً این بازه تاریخی به دلایل متعدد ازجمله تقارن با انقلاب صنعتی، واردات بیرویه منسوجات اروپایی به کشور و عدم حمایت از صنایع داخلی به دوران افول تعبیر میشود. درصورتی که ژرفنگری بر اساس منابع تاریخی دستاول همچون سفرنامهها، میتواند در تعیین حدود واقعی این مسئله مؤثر باشد. بنابراین این مقاله با هدف بررسی کیفیت نساجی سنتی ایران در عصر ناصری برآن است به این پرسش پاسخ دهد که چگونهمیتوان با مطالعه اسناد تاریخی ازجمله سفرنامهها، فراز و فرود نساجی ایران را در دوره ناصرالدینشاه قاجار تبیین کرد؟ نتیجه این پژوهش به شیوه تحلیلی ـ تاریخی و با استناد به منابع کتابخانهای نشان داد، هرچند نساجی سنتی ایران در دوره ناصری از صورت پیشین خود فاصله میگیرد و رهپویه افول میپیماید، اما این افول و تنزل؛ در قیاس با اوج نساجی ایران در سده پیش و مقارن با عصر صفوی ارزیابی میشود؛ درحالیکه در دوره ناصری تولید پارچههای ابریشمی، شالهای پشمی، پارچههای نخی و کتانهای قلمکار همچنان رونق داشت، بهطوری که علاوهبر تأمین نیاز داخلی، صادرات خارجی نیز بخشی از نیاز بازار جهانی را تأمین میکرد.
