تحلیل گفتمان سخنرانی‌های تاریخی در سازمان پرورش افکار ( 1317- 1320ش )

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری, دانشگاه آزاد اسلامی واحدعلوم و تحقیقات تهران، ایران

2 دانشیار گروه تاریخ دانشگاه تهران ، ایران

3 استاد گروه تاریخ دانشگاه شهید بهشتی , تهران، ایران

4 دانشیار گروه تاریخ، دانشگاه خوارزمی. ایران ، sohrab_yazdani_78@yahoo.com

doi
چکیده

در دوره سلطنت رضاشاه،گفتمان ناسیونالیسم اقتدارگرا در عرصه­های مختلف مفصل­بندی شد. در سال 1317 هجری شمسی برای تبلیغ و گسترش گفتمان حاکم در حوزه­های مختلف، نهادی به نام سازمان پرورش افکار بنا شد. آموزگاران و دبیران آموزش و پرورش یکی از گروه­هایی بودند که در جهت اهداف این سازمان از آنها بهره­برداری می­شد، چراکه این نهاد در فضای گفتمانی حکومت قرار گرفته بود و این فضا به گفتار و رفتار سوژه­های درون آن شکل می­داد. بنابراین سازمان پرورش افکار مجموعه سخنرانی­هایی را برای دبیران و آموزگاران در نظر گرفت. پژوهش پیش رو با تکیه بر نظریه تحلیل گفتمان لاکلائو و موفه بر آن است که چگونگی مفصل­بندی، مفاهیم و فرایند هویت­یابی گفتمان ناسیونالیسم اقتدارگرا را در سخنرانی­های تاریخی سازمان پرورش افکار بررسی کند. تحلیل سخنرانی­های تاریخی انجام شده در سازمان پرورش افکار آن دوره مشخص کرد که مفصل­بندی مفاهیم و مؤلفه­های گفتمان ناسیونالیسم اقتدارگرا  در این سخنرانی­ها، در اطراف دال مرکزی شاه انجام شده و این گفتمان برای تثبیت و توجیه پایه­های حکومت پهلوی به کار رفته است.