فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در روستای جَزَن، در روز عاشورا، شاطرانی با پوشش خاص در نماد فرشته جلوی اسب امام حسین و یارانش می­دوند و راه را باز می‌کنند. بررسی پوشش شاطرانِ فرشته­نما و سیر تغییراتِ آن و جایگاه شاطران در بستر تاریخی، هدف اصلی این پژوهش است. این پژوهش به روش توصیفی­ـ تاریخی، سیر تطور نوع پوشش و جایگاه شاطران را در روستای جزن از دوره باستان تا دوره معاصر بررسی می­کند. در این پژوهش، علاوه بر اسناد تاریخی،‌ از شواهد تصویریِ سفرنامه­ها، نگاره­ها و تحقیقات میدانی نیز استفاده شده است. نتایج نشان می­دهد که در دوره­ باستان و اوایل دوره اسلامی، شاطران از نظر نوع پوشش و جایگاه، به عیاران و پهلوانان شباهت داشته­اند. در دوران صفویه، قاجاریه و پهلوی، شاطران در خدمت اقشار بالای جامعه  بوده­اند و طرح و رنگ پوشش آنها، با عوامل اجتماعی و ورود فرهنگ بیگانه ارتباط داشته است. در دوره معاصر، شاطران در فرهنگ مردمی بازتاب داشته­اند و در عزاداری عاشورا با پوشش سیاه و سبز، نمایان ­شده­اند.  پوشش نمادین آنها گویای اعتقادات مذهبی و سنن فرهنگی است. پوشش­های مشترک نمادین و دویدن در رکاب بزرگان‌ در دوره­های تاریخی، نشان از موروثی بودن و اهمیت نقش شاطران در مراسم تعزیه است که تاکنون برجای مانده است.