حقوق ممتازه‌ی جامعه‌ی زنان نسبت به مردان، در فقه اسلام و حقوق ایران

نویسندگان

1 دکتری حقوق خصوصی، استادیار گروه حقوق دانشگاه پیام نور

2 دکتری فلسفه و کلام اسلامی، استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه پیام نور

doi
چکیده

بررسی مجموعه­ی مقررات فقه اسلام و حقوق ایران روشنگر این است که نه تنها عدالت حقوقی میان جامعه­ی زنان و مردانحکم­فرما است؛ بلکه محقق در این راستا با احکامی مواجه می­شود که­قانونگذار، به صورت کاملاً جانبدارانه­­ای­زنان جامعه را مورد حمایت ویژه قرار داده است­. برخلاف رویکرد فمینیسم نسبت به تعامل اسلام با جامعه­ی ­زنان، کمیّت و کیفیت این­مقررات، تا حدی است که حتی احتمال تبعیض جنسیتی در اسلام به نفع زنان به ذهن متبادر می­شود.بهره‌مندی از حقوقِ مطالبه­ی نفقه، مهریه، جهیزیه، اجرت‌المثل ایام زوجیت، اجرتِ رضاع و شیردهی، نحله، متاع به معروف، اولویت در حضانت اطفال، امکان الزام مرد به داشتن فرزند، حق تقدم در دریافت مهریه و نفقه نسبت به سایر طلبکاران و عدم تکلیف درخصوص شرکت در جنگ، نمازجماعت، انجام وظایف خارج از منزل و انجام خدمت عمومی از جمله امتیازات ویژه‌ای هستند که در اسلام و حقوق ایران، صرفاً به زنان جامعه اختصاص یافته است.از دیگر نتایج تقریر چنین قواعد حمایتی،وضعِ تکالیف محدودترو سهل­تر برای جنس مؤنث نسبت به جنس مذکر در حوزه­ی قوانین است. مقاله­ی حاضر، با روش توصیفی - تحلیلی، درصدد پاسخ­گویی به انتقادات فمینیسم به رویکرد اسلام به جنس زن از بعد فقهی و حقوقی است و با ارائه­ی مستندات، به نقد ادله­ی مخالفان در خصوص موضوعات ارث، دیه، حق طلاق، قضاوت، شهادت، ولایت پدر بر دختر در ازدواج که از دیدگاه ایشان، به عنوان مهم‌ترین تبعیضات میان زن و مرد در حوزه­ی مقررات شرعی و قانونی تلقی گردیده، پرداخته شده است.