شفاف‌سازی مفهوم قانون از حیث نهاد وضع در آینه رویه قضایی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق عمومی، دانشکده حقوق و علوم انسانی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز ، ایران

2 دانشیار گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق و علوم انسانی،واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران

3 استادیار گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق و علوم انسانی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران.

doi
10.22034/ejs.2024.423804.1599
چکیده

زمینه و هدف: یکی از مهم‌ترین راه‌های تشخیص قانون از سایر تصمیمات پرداختن به نهاد وضع آن است. هدف مقاله حاضر شفاف‌سازی مفهوم قانون از حیث نهاد وضع در آینه رویه قضایی است.مواد و روش‌ها: روش تحقیق به ­صورت توصیفی تحلیلی و این تحقیق از نوع نظری است. روشی که برای جمع ‏آوری اطلاعات استفاده شده است به­صورت کتاب­خانه ‏ای است و با مراجعه به کتب و مقالات صورت گرفته است.ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متون، صداقت و امانت‌داری رعایت شده است.یافته‌ها: با اجرای وظایف عادی قضات، به­تدریج قاعده حقوقی شکل می‌گیرد، به­ نحوی که این عمل به­صورت نهادی سازمان می­ یابد و این عمل سازمان­ یافته است که به رویة قضایی کلیت می­دهد، یعنی عمومیت یافتن سوابق رویه قضایی به این ترتیب که قاضی قانونی را که به مناسبت یک پرونده مورد تفسیر قرار داده است، در پرونده ­های مشابه به آن مراجعه می­کند، همان‌طور که می‌تواند به تفسیری که قاضی دیگری از آن قانون داده مراجعه کند یک چنین مراجعه به آرای قبلی آن­قدر عادی و راحت صورت می‌گیرد که کم­کم سوابق در یک جهت جمع می­شوند امروزه مراجعه به سوابق با توجه به الزامی که قضات در زمینه توجیه تصمیمات خود دارند که آن هم مورد کنترل دیوان ‌عالی است، قوت گرفته است.نتیجه: در برخی آرای دیوان عدالت اداری و دیوان عالی­ کشور می‌توان شاهد تلاش برای شفاف‌سازی ماهیت و مفهوم قانون و بازگرداندن اقتدار مجلس مقننه به این نهاد بود.