فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با احیاء صنعت فرش ایران در دوره قاجار در نیمه اول قرن 19م/ ۱۳ق و سپس رونق آن در اواخر این قرن و اوایل سده 20م، تولید و تجارت آن به جایگاه خاصی رسید. در این بین، سلطان­آباد عراق از مهم­ترین مراکز فرش­بافی در اواخر دوره قاجار محسوب می­شد که سهم عمده­ای از تولید و صادرات فرش کشور را به خود اختصاص داده بود. این پژوهش بر آن است، با روش توصیفی­ـ تحلیلی و با استفاده از منابع و اسناد سازمان آرشیو ملی و مرکز اسناد وزارت امور خارجه، به این پرسش پاسخ بدهد که سیر تحول تولید و تجارت فرش در سلطان­آباد در دوره قاجار چگونه بوده است؟ بر اساس یافته­های پژوهش، در نیمه اول قرن 19م/ ۱۳ق، بافت فرش در سلطان­آباد توسط قالی­بافان شهری و روستایی و در کارگاه­های خانگی به صورت محدود انجام می­شده و عمدتاً در بازارهای داخل کشور مورد معامله قرار می­گرفته است. اما در نیمه دوم این قرن و اوایل سده 20م/ ۱۴ق، متأثر از عواملی چون موقعیت جغرافیایی منطقه عراق و قرار گرفتن بر سر راه­های ارتباطی، وجود نیروی انسانی (بافندگان) ماهر و فراوان در آنجا، همچنین دسترسی به پشم مرغوب مناطق غرب کشور و سرانجام سرمایه­گذاری تجار و شرکت­های داخلی و خارجی در صنعت فرش سلطان­آباد، تعداد کارگاه­های بزرگ قالی­بافی و حجم تولید این فرآورده افزایش قابل توجهی یافت و ارزش صادرات آن به رشد و رونق بالایی رسید، به گونه­ای که فرش­های دست­باف آنجا عمدتاً راهی بازارهای اروپا و آمریکا می­شد.