دریاهای جهان از نگاه جغرافیدانان مسلمان
نویسندگان
1 MA in History, Field: Persian Gulf, Alireza, Tehran university, Tehran , Iran , alireza.kachuei96@gmail.com
2 Associate Professor in History, University of Tehran, Tehran, Iran
doi
چکیده
پژوهش حاضر، فهم دریا در تصوّر جغرافیدانانِ مسلمان را تا سده هشتم هجریقمری بررسی میکند. به همین منظور، به مطالعه پدیدههای دریایی مانند جزرومد، جزیره، ترسگاه و معادن دریایی در متون جغرافیایی اسلامی میپردازد. همچنین مفاهیم مرتبط با دریا (البحر) ـ مانند دریاچه (بحیره) و خلیج ـ و تفاوت آنها را با تعاریف کنونی، واکاوی میکند. هدف از این بررسی، مشخصکردن موضوعهای مرتبط با دریا ـ همانند تقسیمبندی و شیوۀ نامگذاری دریاهاـ از منظر جغرافیدانان مسلمان است. درباره دریاها، جزیرهها و دریانوردی در قرون میانه اسلامی، تاکنون تحقیقات متعددی انجام شده و وجوه مختلف دریا در تاریخ اسلام، مورد بررسی قرار گرفته، اما درباره تصوّر مسلمانان از دریاهای جهان، تحقیق درخوری صورت نگرفته است. آنچه این پژوهش را از دیگر پژوهشها متمایز میکند، شناختِ تصوّر و دیدگاه جغرافیدانان به دریا و موضوعهای مرتبط با آن، از منظر منابع جغرافیایی است. بررسی متون جغرافیایی نشان داد که تعریف خلیج و دریا نزد جغرافیدانان مسلمانِ قرون میانه، با تعاریف کنونی این مفاهیم تفاوت دارد. جغرافیدانان، تعداد دریاهای جهان را بر اساس آیههای قرآن و متأثر از علوم و تمدن یونانی، متفاوت ذکر کردهاند. همچنین در متون جغرافیایی، اسامی متعددی برای دریایی واحد به کار رفته است.
