مطالعۀ تطبیقی ساختار اجتماعی ایران و قفقاز در دورههای اشکانی و ساسانی با تکیه بر منابع تاریخی قفقازی
نویسندگان
1 استادیار گروه تاریخ، دانشگاه تهران
2 دکتری تاریخ ایران باستان از دانشگاه تهران
doi
چکیده
آثار مورخان قفقازی در دورۀ باستان، در بردارندۀ نشانههایی از تقسیمبندی جوامع ساکن در قفقاز در آن دوران است. هرچند در این آثار بر ساختار اشراف محور جوامع قفقازی تاکید شدهاست، با این حال حاوی شواهدی از زندگی طبقات فرودست جوامع قفقازی در دورۀ باستان نیز میباشد. در این جستار از آثار مورخان ارمنی و گرجی، چون موسی خورنی، پاستوس بوزند، غازار پارپتسی، لئونتی مرولی و داسخورانتسی یاری گرفته شده و همچنین در کنار بررسی این منابع کوشش شده است تا با بهرهگیری از منابع همزمان رومی و ایرانی میانه، ساختار جوامع قفقازی با ساختار متناظر ایران پارتی و ساسانی مقایسه شود، تا از این طریق تصویر روشنتری از جوامع قفقازی روزگار باستان به دست آید. در این بررسی، این نتیجه به دست آمد که ساختار اجتماعی سرزمین قفقاز در دورههای اشکانی و ساسانی مشابه ساختار سهگانۀ اجتماعی ایران در این دورهها بوده است. ساختاری که از 3 طبقۀ فرمانروایان، رزمآوران و کشاورزان تشکیل شده بود.
