کارکرد انجمن تبلیغی کلیسا در عصر قاجار: موانع و راهکارها

نویسندگان

1 استادیار گروه تاریخ دانشگاه یزد

doi
چکیده

به دنبال ظهور نخستین کانون‌های مسیحیت پروتستان در انگلیس (اواخر سدۀ هجده میلادی)، انجمن تبلیغ در آفریقا و شرق (1799 م / 1214 ق) نیز که بعدها به انجمن تبلیغی کلیسا تغییر نام داد (1812 م/1227 ق) ابراز وجود نمود. این انجمن گرچه از دیگر هیأت‌های مسیحی فعال در ایران سدۀ نوزدهم میلادی کار خود را دیرتر آغاز کرد؛ اما در تناسبی میان حیطۀ تبلیغی آن در جنوب ایران با گسترۀ نفوذ سیاسی انگلیس و نیز بهره‌گیری از تجارب سایر انجمن‌ها در اولویت بر ارائۀ خدمات آموزشی و درمانی تا پیروزی انقلاب اسلامی به یکی از دو قطب معتبر مسیحیت پروتستان شهرت یافت. در این بین، مبلغان انجمن ضمن استفاده از حمایت سیاسی دولت متبوع خود و نیز عقب‌ماندگی ایران در عرصۀ تعلیم و تربیت و پزشکی، راهکارهای متنوعی را در جلب مشروعیت اجتماعی به آزمون گذاردند. چنانکه مقاله حاضر بر آن است تا ضمن واکاوی در عوامل موفقیت و نیز موانع موجود در تحقق انتظارات آنها، کارکرد این انجمن در عصر قاجار و خاصه تا انقلاب مشروطیت را به بحث گذارد. این پژوهش با بهره گرفتن از روش تحقیق در تحلیل تاریخی، انجام گرفته‌است.