نگرش هایدگر در کتابِ «کانت و مسئله مابعدالطبیعه» به وجه زمانی تصاویر در دورهٔ پیشانقدی و نقدی کانت
نویسندگان
1 استادیار گروه پژوهش هنر، دانشکده هنر سمنان، سمنان، ایران
2 دانشآموختهٔ کارشناسیارشد پژوهش هنر، دانشکده هنر سمنان، سمنان، ایران.
doi
10.22091/jptr.2021.6427.2462چکیده
هدفِ پژوهش، بررسی ارتباط تصاویر با ادراک حسّی و شناخت از نظر کانت و تفسیر هایدگر از آن است. این تصاویر در حالی که وجه ذهنی و معرفتشناختی دارند، حین تفسیر هستیشناختی هایدگر با تأکید بر قوّهٔ تخیّل و کنشهای آن، به نحوی به کار میآیند که توجیهگر مواجههٔ دازاین با امکانهای جهان باشند. پرسش این است که چگونه تصاویر ذهنی در ادراک و شناخت کانت - با وساطت تخیّل - به روابط تصویری در اگزیستانس تبدیل میشوند. در این تحقیق، از روش توصیفی۔تحلیلی، برای شرح آرای کانت و خوانشِ هایدگر از آن، استفاده شده است. به نظر میرسد کتاب هایدگر (کانت و مسئله مابعدالطبیعه)، با تأکید بر ماهیت زمانی تصاویر و ارتباط با ترکیبِ تخیّل، نشاندهندهٔ پیوستگی میان دو دورهٔ پیشانقدی و نقدی کانت است. نتیجهٔ تحقیق نشان میدهد که تفسیر هایدگر از تصاویر کانتی، معرّف ماهیت تخیّل نهتنها به منزلهٔ یک قوه، بلکه به معنای وحدتبخش دو منبع اصلی شناخت (حساسیّت و فاهمه) هستند؛ این اشتراک از نظر ارتباطی زمانی مدِّ نظر قرار میگیرد. تفسیر هستیشناختیِ هایدگر نشان میدهد که تصاویر به معنای اجرای روابط تصویری (نگریستن به منزلهٔ چیزی یا چیزی دیگر) ماهیتی زمانی دارند و با ترکیبهای سوبژکتیوِ شناختْ متناظر هستند. بر این اساس، عملکرد تخیّل - از حیث ترکیبی آن تصویر- دارای حیث زمانیِ حال، گذشته و آینده است که مطابق با واژگانِ هایدگر، نظیر حیث زمانیِ دازاین در مواجهه با امکانهاست.