بررسی برهان خداناباورانهٔ نیکلاس اوِریت مبتنی بر شواهد ابعاد حیات؛ با تمرکز بر روایت تراویس دامزدی
نویسندگان
1 استادیار، پژوهشکده مطالعات بنیادین علم و فناوری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
doi
10.22091/jptr.2021.6782.2516چکیده
یکی از نقدهای خداناباوران بر تبیین غایتشناختی خداباوران از جهانِ پذیرای حیات، این است که حیات در جهان فعلی، پدیدهای «بسیار نادرْ» است و نسبت به ابعاد فضا۔ زمانی جهان، از مقیاس بسیار کوچکی برخوردار است و بنابراین، نمیتواند به عنوان غایت یک «طراح هوشمند» در نظر گرفته شود؛ اگر خداوند، طراح و خالق جهان است و حیات را بهعنوان غایت و هدف خلقت مدِّ نظر داشته، چرا حیات و حیات انسانی، با این همه تأخیر نسبت به آغاز جهان و تنها در بخش بسیار ناچیزی از گسترۀ جهان، پدید آمده است؟ این اِشکال و انتقاد به صورت ضمنی و پراکنده در نوشتههای برخی خداناباورانْ طرح شده، اما اولینبار از سوی نیکلاس اوِریت، صورتبندی شد. در این مقاله، ضمن شرح و بررسی «برهان مقیاس» اوِریت و روایتهای مشابه مبتنی بر شواهد ابعاد حیات، با تمرکز بر روایت بازنویسیشدۀ تراویس دامزدی - فیلسوف خداباور کانادایی - با نام «برهان حیات دیرهنگام؛ delayed life argument»، دو ادعا را مطرح کرده و از آنها دفاع میکنیم: ۱) هر برهان خداناباورانهٔ مبتنی بر ابعاد حیات در جهان، میتواند برهانی در مقابل «برهان تنظیم ظریف» تلقی شود؛ ۲) «برهان مقیاس» از نظر کارکردْ مورد نظر خداناباوران، قابل تحویل به برهان حیاتِ دیرهنگام است. بنابراین، پاسخهای خداباوران به «برهان حیات دیرهنگام» را میتوان در پاسخ به «برهان مقیاس» نیز ارائه کرد.
