بررسی عوامل تعیینکننده فرار سرمایه در کشورهای منتخب درحالتوسعه
نویسندگان
1 دانشیار، گروه علوم اقتصادی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیتمدرس، تهران، ایران
2 استادیار، گروه اقتصاد،دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس ،تهران، ایران.
3 کارشناسی ارشد اقتصاد، گروه علوم اقتصادی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس ، تهران، ایران
doi
10.22111/sedj.2023.45591.1342چکیده
فرار سرمایه از کشورهای درحالتوسعه و توسعهنیافته، پیامدهای اقتصادی و اجتماعی فراوانی را به دنبال دارد که نشاندهندة اهمیت این موضوع است. فرار سرمایه موجب عدماطمینان اقتصادی و سیاسی میشود و میتواند مانعی برای کاهش فقر، رشد اقتصادی و سرمایهگذاریهای داخلی و بینالمللی باشد. همچنین با خروج سرمایه، سرمایهگذاریهای موردنیاز در بخشهای عمومی و اجتماعی بهویژه در حوزههای آموزشوپرورش، سلامت و بهداشت و زیرساختها کاهش مییابد و نابرابریهای اقتصادی و اجتماعی بیشازپیش نمایان میشود. باتوجهبه اهمیت شناخت بیشتر این پدیده چنین مطالعهای میتواند به ادبیات این موضوع در تحلیل عوامل تعیینکنندة فرار سرمایه از کشورهای درحالتوسعه کمک کند. در این پژوهش با استفاده از روش ارب - بانک جهانی، میزان فرار سرمایه برای نمونهای شامل 24 کشور درحالتوسعه طی بازۀ زمانی 2000 تا 2021 اندازهگیری شد. سپس برای بررسی عوامل تعیینکنندة فرار سرمایه با استفاده از روش گشتاورهای تعمیمیافته (GMM)، مدل تخمین زده شد و اثر عوامل اقتصادی، نهادی و حکمرانی بر فرار سرمایه مورد بررسی قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان میدهد که تورم، نوسانات رشد اقتصادی و تحریم اثر مثبت و معنیدار و شاخص کنترل فساد و شاخص آزادی اقتصادی اثر منفی و معنیدار بر خروج سرمایه دارد؛ در نتیجه تورم، نوسانات رشد اقتصادی و تحریم خروج سرمایه را سرعت میبخشد و بهبود در کیفیت نهادی و شاخصهای حکمرانی، خروج سرمایه از کشورهای درحالتوسعه را کاهش میدهد. کشورهایی که در تلاش برای جلوگیری از خروج سرمایه هستند باید ساختارهای حاکمیتی خود را بررسی کرده و با شفافیت نهادی بیشتر در جهت رفع فساد داخلی گام بردارند.
