جایگاه علماء دینی در حکومت آل مظفر و چگونگی نقش‌آفرینی آنان

نویسندگان

1 Associate Professor of History, Payam Nour University, Tehran, Iran , njamshid1346@gmail.com

2 Ph.D in History of Islam Payam Nour University, Tehran, Iran

doi
چکیده

امیران آل­ مظفر (713-795ق.) با بهره­گیری از ایدئولوژی دینی، برای کسب مشروعیت سیاسی، تثبیت حکومت و نیز رسیدن به مقبولیت عامه می­کوشیدند. انتشار و تثبیت ایدئولوژی دینی در تعامل با علمای دین دست­یافتنی بود. در دوره آل­ مظفر که روح مذهبی بر تمام مسائل سیاسی و اجتماعی سایه انداخته بود، حکام و علما روابطی دو سویه و بسیار نزدیک داشتند. اندیشمندان حوزه دین که انگاره­های اجتماعی قدرتمند داشتند، با حمایت حاکمیت و مساعدت وضعیت عمومی دوره آل مظفر، به قدرت قابل توجهی دست یافتند. سوال اصلی این پژوهش، جایگاه علمای دین در حکومت آل مظفر و چگونگی نقش­آفرینی آنها در این حکومت است. یافته­های این پژوهش که به روش توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانه­ای انجام شده، مبین آن است که عالمان دینی به­واسطه جایگاه و منزلت قابل توجه در این حکومت، افزون برعهده­داری نقش­های آموزشی و فرهنگی و نیز تصدی مناصب قضائی، ندرتاً به وزارت هم دست یافتند؛ همچنین با نقش­آفرینی سیاسی، اموری همچون شفاعت بین گروه­های متخاصم در جنگ­های بی­شمار عصر فترت، صدور فرمان تکفیر بر ضد گروه­های مخالف حکومت و نیز حمایت از برخی تصمیمات امرای آل مظفر را عهده­دار شدند. به موازات این اقدامات علما، نقش برجسته سلاطین، شاهزادگان، وزراء و خواتین آل مظفر را در فعالیت­هایی مانند احداث مدارس، مساجد، کتابخانه­ها و تخصیص موقوفات شاهدیم که با هدف جلب نظر علما و گسترش تعالیم دینی در سطح جامعه انجام می­شد. آنچه از این­گونه تعاملات نصیب حکمرانان آل مظفر شد، مشروعیت یافتن حکام و تثبیت حکومت آنان بود.