جایگاه علماء دینی در حکومت آل مظفر و چگونگی نقشآفرینی آنان
نویسندگان
1 Associate Professor of History, Payam Nour University, Tehran, Iran , njamshid1346@gmail.com
2 Ph.D in History of Islam Payam Nour University, Tehran, Iran
doi
چکیده
امیران آل مظفر (713-795ق.) با بهرهگیری از ایدئولوژی دینی، برای کسب مشروعیت سیاسی، تثبیت حکومت و نیز رسیدن به مقبولیت عامه میکوشیدند. انتشار و تثبیت ایدئولوژی دینی در تعامل با علمای دین دستیافتنی بود. در دوره آل مظفر که روح مذهبی بر تمام مسائل سیاسی و اجتماعی سایه انداخته بود، حکام و علما روابطی دو سویه و بسیار نزدیک داشتند. اندیشمندان حوزه دین که انگارههای اجتماعی قدرتمند داشتند، با حمایت حاکمیت و مساعدت وضعیت عمومی دوره آل مظفر، به قدرت قابل توجهی دست یافتند. سوال اصلی این پژوهش، جایگاه علمای دین در حکومت آل مظفر و چگونگی نقشآفرینی آنها در این حکومت است. یافتههای این پژوهش که به روش توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانهای انجام شده، مبین آن است که عالمان دینی بهواسطه جایگاه و منزلت قابل توجه در این حکومت، افزون برعهدهداری نقشهای آموزشی و فرهنگی و نیز تصدی مناصب قضائی، ندرتاً به وزارت هم دست یافتند؛ همچنین با نقشآفرینی سیاسی، اموری همچون شفاعت بین گروههای متخاصم در جنگهای بیشمار عصر فترت، صدور فرمان تکفیر بر ضد گروههای مخالف حکومت و نیز حمایت از برخی تصمیمات امرای آل مظفر را عهدهدار شدند. به موازات این اقدامات علما، نقش برجسته سلاطین، شاهزادگان، وزراء و خواتین آل مظفر را در فعالیتهایی مانند احداث مدارس، مساجد، کتابخانهها و تخصیص موقوفات شاهدیم که با هدف جلب نظر علما و گسترش تعالیم دینی در سطح جامعه انجام میشد. آنچه از اینگونه تعاملات نصیب حکمرانان آل مظفر شد، مشروعیت یافتن حکام و تثبیت حکومت آنان بود.