فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کوشش سیاستگران برای نوسازی و بازآفرینی «ملیت» ایرانی، بر پایۀ نگرش ناسیونالیستی باستان‌گرا، یکی از مهم‌ترین راهبرد‌های دولت پهلوی محسوب می‌شود. این راهبرد، موجب شکل‌گیری و اجرای پروژۀ اساسی «ملت‌سازی» طی اولین دوره شد. زبان فارسی، نژاد آریایی، سرزمین آریان‌‌‌‌ها و پیشینۀ یکسان تاریخی را می‌توان به عنوان عناصر اصلی این پروژه قلمداد کرد. پروژۀ «ملت‌سازی»، مستلزم طراحی و به‌کارگیری برنامه‌های متنوع و گوناگونی در وجوه سیاسی، اجتماعی و فرهنگی بود. سیاست‌های آموزشی و تهیۀ ‌‌کتاب‌های درسی مورد نیاز جمعیت لازم التعلیم کشور یکی از امکانات فرهنگی مناسب برای پیشبرد پروژۀ ملت‌سازی به حساب می‌آمد. در میان متون درسی مختلف، درس «تاریخ» برای ایجاد زیرساخت‌های اندیشه‌ای لازم در جهت پذیرش ایدۀ جدید ملت ایرانی، در بین جامعۀ نوجوان و جوان کشور، از بیشترین قابلیت برخوردار است. از این رو، قابل انتظار بود که از سوی آنان توجه ویژه‌ای نسبت به برنامه و مطلب درسی دروس تاریخ مبذول گردد. بر این اساس، در مقالۀ حاضر تلاش شده است: یکم، ابعاد و وجوه اساسی پروژۀ «ملت‌سازی» عصر پهلوی اول با تکیه بر اسناد و مدارک تاریخی تشریح شود‌؛ دوم، با بررسی برنامه و متون آموزشی تاریخ در مقاطع مختلف تحصیلات ابتدایی و متوسطه و با لحاظ کردن توزیع و پراکندگی زمانی لازم‌، تصویری حتی الامکان روشن از اهداف، مواد درسی و مطالب مندرج در ‌‌کتاب‌های درسی تاریخ ارائه گردد؛ و سوم، تبیینی از نسبت و رابطۀ میان آموزش تاریخ در این متون و پیشبرد پروژۀ ملت‌سازی بیان شود.