سیاستهای محیط زیستی و تضاد اجتماعی در ایران
نویسندگان
1 استادیار پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی (سمت) تهران، ایران ، mahdirafati62@gmail.com
doi
چکیده
محافظت از محیط زیست در غرب، تحت تأثیر عوامل مختلفی چون سیر تاریخی جوامع غربی، شکلگیری جامعه مدنی و بسط اندیشههای سیاسی و اجتماعی مختلف قرار داشت. جنبش محیط زیستی به عنوان یک جنبش اجتماعی در کنار جنبشهای زنان، سیاهان و دانشجویان، نهتنها مسئله محافظت از محیط زیست را به مسئلهای اجتماعی تبدیل کرد، بلکه عاملی برای همبستگی گروههای اجتماعی مختلف چون زنان، سیاهان و رنگینپوستان شد. در ایران، به دلیل ماهیت دولت پهلوی به عنوان دولتی مطلقه و شبهمدرن، سیاستهای محیط زیستی را نه جنبشهای اجتماعی و لایههای زیرین جامعه، بلکه دولت و سازمانهای گوناگون طراحی کردند و بدون در نظر گرفتن ظرفیتهای اجتماعی و اقتصادی جامعه به اجرا درآوردند. این پژوهش با توجه به ساختار دولت پهلوی، چگونگی شکلگیری نهاد محافظت از گونههای جانوری و حیات وحش را بررسی کرد و نشان داد که چگونه دولت پهلوی با بیتوجهی به پیوندهای تاریخی مردم به ویژه عشایر و روستائیان با محیط زیست و مشارکت ندادن مردم در طراحی و ایجاد مناطق محافظتشده و حفظ گونههای جانوری، تضاد میان مردم و حیات وحش را موجب شد؛ به گونهای که ضمن افزایش آمار تخلف از قانون شکار و صید، با پیروزی انقلاب سال 1357، مردم حصارهای محافظتی را شکستند و تعرض به مناطق محافظتشده را آغاز کردند.