تحلیل نهادی و حقوقی مشارکت رسانه‌ای سازمان‌های مردم‌نهاد در سیاست‌گذاری رفاه زنان در ایران: با تأکید بر قواعد حاکم و مبانی دینی

نویسندگان

1 دانشیار گروه رفاه اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، جمهوری اسلامی ایران

2 دانشیار گروه مطالعات زنان، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، جمهوری اسلامی ایران

3 دانشیار گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، جمهوری اسلامی ایران

4 دانشجوی دکتری رشته رفاه اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، جمهوری اسلامی ایران

doi
10.30497/rc.2025.248429.2119
چکیده

پژوهش حاضر با رویکرد تحلیل نهادی چند سطحی و با بهره‌گیری از چارچوب مفهومی اوستروم، نقش رسانه‌ها را در فرآیند مشارکت سازمان‌های مردم‌نهاد (سمن‌ها) در سیاست‌ گذاری رفاه زنان در ایران بررسی می‌ کند. این مطالعه کیفی، مبتنی بر تحلیل مضمون ۱۵ مصاحبه نیمه‌ ساخت‌ یافته با کنشگران حوزه زنان، فعالان سمن‌ها، پژوهشگران و سیاست‌ گذاران است. یافته‌ها نشان می‌ دهد که بازنمایی گزینشی و ظاهرمحور، بی‌ اعتمادی نهادی، حذف خاموش و ضعف روایت‌گری، از موانع اصلی اثرگذاری رسانه‌ای سمن‌ها بر سیاست‌گذاری رفاهی زنان هستند. این موانع، نه‌ تنها از منظر حقوق رسانه و حق مشارکت مدنی، بلکه در چارچوب آموزه‌ های دینی درباره عدالت ارتباطی، تبیین حق، و مسئولیت اجتماعی رسانه‌ها نیز قابل نقدند. در مقابل، بهره‌گیری از رسانه‌های اجتماعی ظرفیت‌ هایی برای توانمندسازی کنشگری مدنی و روایت‌گری مستقل فراهم می‌ کند. تحلیل‌ها بر فقدان قواعد ارتباطی منصفانه و قانونی میان رسانه، دولت و سمن‌ها تأکید دارد و ضرورت بازتعریف حکمرانی رسانه‌ای، حمایت از رسانه‌ های مستقل و تقویت سواد رسانه‌ای سمن‌های فعال در حوزه زنان را برجسته می‌ سازد. این پژوهش تلاش می‌ کند تا با تمرکز بر ابعاد نهادی، حقوقی و دینی، خلأهای ارتباطی را آشکار و مسیرهای کنشگری فعال‌تر در سیاست‌گذاری رفاه زنان را ترسیم کند.