تبیین تأثیر فرهنگ سازمانی سبز و اقدامات مدیریت منابع انسانی سبز بر عملکرد محیط زیستی کارکنان با نقش میانجی نوآوری سبز
نویسندگان
1 گروه مدیریت، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
2 گروه مدیریت، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
3 گروه مدیریت، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
doi
10.22034/envj.2025.503795.1463چکیده
مقدمه: در دهههای اخیر نگرانی در مورد محیط طبیعی به یک موضوع بحرانی تبدیل شده است. بخش صنعت به عنوان یک بخش کلیدی و مؤثر در چرخه اقتصادی کشور نیز از فشارهای اجتماعی و نهادی مرتبط با مسائل محیطزیستی مجزا نمانده است. از اینرو، سازمانهای دوستدار محیط زیست به دنبال یافتن شیوهها و تکنیکهایی برای کاهش اثرات محیطزیستی علاوه بر مقابله با مسائل اقتصادی میباشند. هدف اکثر شرکتهای دوستدار محیط زیست حذف ضایعات و پسماندهای آلاینده و به طبع آن افزایش بازدهی شرکت میباشد. پژوهش حاضر با هدف بررسیتأثیر فرهنگ سازمانی سبز و مدیریت منابع انسانی سبز بر عملکرد محیط زیستی کارکنان با نقش میانجی نوآوری سبز صورت گرفت.مواد و روشها: این پژوهش برحسب هدف و ماهیت، یک مطالعه کمی و کاربردی، براساس نحوه گردآوری دادهها از نوع پژوهشهای توصیفی همبستگی و از نظر افق زمانی پژوهشی مقطعی میباشد. جامعه آماری این پژوهش، کلیة کارکنان شرکت فولاد خوزستان میباشند که از میان آنها، تعداد 368 نفر بهعنوان نمونه به روش نمونهگیری تصادفی ساده انتخاب و در نظر گرفته شد. گردآوری دادهها به روش میدانی و با استفاده از پرسشنامههای استاندارد صورت گرفت. روایی صوری و محتوایی دادهها توسط اساتید و خبرگان و پایایی آنها نیز با استفاده از آلفای کرونباخ، مورد تأیید قرار گرفت. برای تجزیه و تحلیل دادهها از مدلسازی معادلات ساختاری به روش حداقل مربعات جزئی در نرمافزار Smart PLS نسخه 3,3,3 استفاده شده است.نتایج: یافتههای پژوهش نشان داد که اقدامات مدیریت منابع انسانی و فرهنگ سازمانی سبز بر نوآوری سبز و عملکرد محیط زیستی کارکنان تأثیر مثبت و معناداری دارد. همچنین تأثیر مثبت اقدامات مدیریت منابع انسانی سبز بر فرهنگ سازمانی سبز و نوآوری سبز بر عملکرد محیط زیستی بهطور معناداری تأیید گردید. نتایج همچنین نشان داد نوآوری سبز بهعنوان میانجی در رابطه بین اقدامات مدیریت منابع انسانی و فرهنگ سازمانی سبز با عملکرد محیطزیستی کارکنان، نقشی کلیدی ایفا میکند.بحث: با توجه به اهمیت و ضرورت پایداری، شناخت عوامل مؤثر بر محیط زیست، میتواند منجر به بهبود و ارتقاء عملکرد محیط زیستی و پایداری شود. توجه مدیران به اقدامات منابع انسانی سبز، فرهنگ سازمانی و نوآوری سبز در این راستا یاریدهنده است. با آموزش و اقدامات منابع انسانی، میتوان فرایندهای مدیریت سبز را تسهیل نموده و قابلیتهای بنیادی را از طریق بسط، تعمیق و تسهیم دانش سبز، ایجاد باور و رهنمودهای لازم در منابع انسانی شکل داد. مدیران با اﺟﺮای ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎی ﻣﺤﻴﻄزیستی از ﻃﺮﻳﻖ استخدام کارکنان حامی محیط زیست، ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﭘﺎداش ﺳﺒﺰ و ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪﺳﺎزی ﻛﺎرﻛﻨﺎن از ﻃﺮﻳﻖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎی آﻣﻮزش ﺳﺒﺰ، ﺷﺮاﻳﻂ را ﺑﺮای اﻳﺠﺎد و ﺗﻮﺳـﻌﻪ ﻓﺮﻫﻨـﮓ ﺳـﺎزﻣﺎﻧﻲ ﺳـﺒﺰ ﻓـﺮاﻫﻢ ﻧﻤﻮده ﺗﺎ ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ در ﺑﺴﺘﺮ فرﻫﻨﮕﻲ ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ ﺑﻪ ﺑﻬﺒﻮد ﻣﺴﺘﻤﺮ ﻋﻤﻠﻜﺮد محیطزیستی دﺳﺖ ﻳﺎﺑﻨﺪ. ارتقاء فرهنگ سبز باعث میشود مواد اولیهای برای تولید کالا و خدمات انتخاب شوند که حداقل آلودگی محیطزیستی را به همراه داشته باشد. با ترویج فرهنگ پایداری و ادغام شیوههای دوستدار محیط زیست در استراتژیهای منابع انسانی، سازمانها میتوانند به نتایج محیطزیستی بهتری دست یابند و در عین حال، قابلیتهای اقتصادی خود را حفظ کنند.