تأثیر عوامل زمینهساز سیاسی بر جایگاه عیّاران در درگیریهای نظامی و مذهبی بغداد در دوره آلبویه
نویسندگان
1 Assistant Professor of History, Alzahra University, m.barani@alzahra.ac.ir
2 MA in History of Iran, Alzahra University, h_kargar88@yahoo.com
doi
چکیده
استقرار حاکمیت آل بویه بر بغداد در قرون چهارم و پنجم قمری، زمینهساز روندی از درگیریهای نظامی و مذهبی با عملکرد تأثیرگذاری رقابتهای مادی نظامیان (ترک و دیلم) بر درگیریهای مذهبی (شیعیان و اهل تسنّن) در جامعه شد. در این میان، عیاران به بازوهای عملیاتی نیروهای نظامی تبدیل شدند.در نوشتار حاضر تلاش شده است با بررسی تأثیر عوامل زمینهساز سیاسی بر فعالیت عیّاران در درگیریهای نظامی و مذهبی، جایگاه این گروه در این درگیریها تبیین شود. گزارشهای تاریخی گواه آن است که حاکمیت سیاسی بغداد با رویکرد مذهبی شیعهگرایانه، زمینهساز سه دورۀ متفاوت برای فعالیت عیاران بوده است. بر این اساس، در بازۀ زمانی 334-367ق. عیّاران در پیوستگی با روند درگیریهای نظامی و مذهبی بودهاند، اما پس از دورۀ رکود فعالیت آنها طی سالهای 367-379ق، قدرتگیری دوبارۀ این گروه در سالهای 379-447ق. با استقلال نسبی از روند درگیریهای یادشده همراه بود و عیّاران در این دوره مسیر خویش را با فعالیتهایی چون غارتهای مستقل از درگیریهای نظامی و مذهبی، هماوردی با نیروهای نظامی و نقشآفرینی در ساختار حکومتی آل بویه در پیش گرفتند.
