تبارشناسی کنارنگان در دوره ایران باستان و ایران اسلامی
نویسندگان
1 Professor of Arabic Literature, University of Tehran.
2 Ph.D student of History after Islam, Azad University. fatemehajipour@yahoo.com.
3 Professor of History, Azad University,
doi
چکیده
در اواخر دورۀ ساسانی، یزدگرد سوم (631-651م) در آخرین تلاشها برای حفظ مِلک و مُلک پادشاهی، راهی خراسان شد. او قصد داشت نزد کنارنگ توس رود، اما حاکم توس کافی نبودن جا را بهانه کرد و نپذیرفت و او به سوی کنارنگ مرو رهسپار شد. ردّ پای کنارنگها در دورۀ ایران باستان و دورۀ اسلامی و داستانهای شاهنامۀ فردوسی دیده میشود. نگارندگان این پژوهش با رویکرد توصیفی- تحلیلی در پی پاسخ به این پرسش بودهاند که کنارنگها چه کسانی بودند؟ چه مناصب کشوری و لشگری داشتند؟ و در کدام منطقۀ جغرافیایی ایران حکمرانی میکردند؟ به منظور پاسخ به این پرسشها، آثار مورخان سدههای نخستین و همچنین مورخان معاصر مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت و معلوم شد واژه کَنارنگ به معنای نگهدار کرانهها، والی و خداوند زمین است و در گزارشهای کتب تاریخی در مفهوم مناصب لشکری و کشوری همچون شاه، فرمانروا، مرزبان و صاحب طرف، سردار و سپهبد آمده است. کنارنگها از صفت پهلوانی و عدل و داد برخوردار بودند و حوزۀ جغرافیایی حکمرانیشان بیش از همه مختص شهرهای خراسان، نظیر مرو، نساء، توس و ابرشهرِ نیشابور و در دورهای طبرستان بوده است. آنها همنشین خاندانهای نامدار پارتی و ساسانی بودند و با گذشت زمان شکل خاندانی و موروثی پیدا کردند و در سدههای نخستین اسلامی کموبیش به حیات خود ادامه دادند.
