آینده پژوهی طراحی پارک‌های شهری با رویکرد شهر بیوفیلیک

نویسندگان

1 گروه علوم باغبانی و مهندسی فضای سبز، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 گروه برنامه‌ریزی شهری و روستایی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

3 گروه برنامه‌ریزی شهری و روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

doi
10.22034/envj.2025.479139.1416
چکیده

مقدمه: مناظر شهری به ویژه پارک‌های شهری از مهم‌ترین فضاهای شهری در جهت ادغام شهرها با طبیعت محسوب می‌شوند. بر همین اساس هدف از پژوهش حاضر آینده پژوهی طراحی پارک‌های شهری با رویکرد شهر بیوفیلیک می‌باشد. مواد و روش‌ها: برای جمع‌آوری داده‌ها از منابع کتابخانه‌ای برای نگارش مقدمه و مصاحبه در دو مرحله در جهت دستیابی به بازیگران و اهداف بهره گرفته شد. در مصاحبه اول از متخصصین معرفی بازیگران اصلی و اهداف مهم مرتبط با هدف تحقیق درخواست گردید و در مرحله بعدی بعد از جمع‌آوری داده‌های مرتبط با بازیگران و اهداف تأثیرگذار بر هدف تحقیق، ماتریس‌های بازیگر- بازیگر و بازیگر- هدف تشکیل شده و سپس در قالب ورد در اختیار متخصصین قرار داده شد و از آن‌ها درخواست گردید ابتدا تأثیرات بازیگران بر روی یکدیگر را با شماره‌های 0،1،2،3،4 مشخص نمایند که در آن عدد صفر عدم تأثیر و عدد 4 بیشترین تأثیرگذاری را دارد و سپس میزان موافقت و مخالفت بازیگران با اهداف را از طریق شماره‌های 0،1،2،3،4، 1-،2-،3-،4- آشکار سازند که در آن عدد صفر بدون نظر، عدد 4 بیشترین موافقت و عدد 4- بیشترین مخالفت را نشان می‌دهد. بعد از وارد کردن نظرات متخصصین در نرم افزار مکتور تحلیل‌های مرتبط با موضوعات مورد نظر همچون تأثیرگذارترین و تأثیرپذیرترین بازیگران و سایر موارد مورد نیاز انجام گرفت و نتایج به دست آمده در پژوهش حاضر مورد استفاده گردید و در پایان مدل نهایی تحقیق از طریق نرم‌افزار اطلس تی آی استخراج شد.نتایج: نتایج نشان داد که شوراهای اسلامی شهر و شهرداری‌ها تأثیرگذارترین و رقابت پذیرترین بازیگران و تنوع گیاهی، بهره‌گیری از ویژگی‌های آب، طراحی فضاهای تعامل با طبیعت، طراحی فضاهای موزه‌ای مرتبط با طبیعت، طراحی فضاهای آشنایی با گیاهان، توجه به طراحی مسیرهای سبز، رعایت سرانه منظر نرم نسبت به منظر سخت، طراحی ابنیه موجود در پارک بر اساس طبیعت، توجه به نظافت پارک‌ها، بهره‌گیری از انرژی‌های تجدیدپذیر، بهره‌گیری از ظرفیت گیاهان بومی، بهره‌گیری از رنگ‌های شاد، بهره گیری از مصالح طبیعت محور، طراحی ارگانیک و طبیعت گونه فضاها، توجه به حس بینایی در طراحی و وجود روشنایی مطلوب مهم‌ترین اهداف از جانب بازیگران می‌باشند. بحث: به طور کلی می‌توان بیان کرد که تصمیمات گرفته شده توسط شوراهای اسلامی شهر و شهرداری‌ها بیشترین تأثیر را بر پیاده‌سازی رویکرد بیوفیلیک در طراحی پارک‌های شهری و همچنین عملکرد سایر بازیگران مرتبط با فرآیند مذکور دارند. بنابراین دو بازیگر ذکر شده باید تصمیمات تخصصی و منطبق با شرایط منطقه مورد نظر را در دستور کار خود قرار دهند و مصوبه‌ها و برنامه‌ریزی‌های تخصص محور را در اختیار سایر بازیگران قرار دهند تا این تصمیمات همچون پل ارتباطی و راهگشای عملکرد سایر بازیگران در اجرای نقش خود باشند. همچنین برنامه‌ریزان شهری، شهرسازان، مهندسان فضای سبز، معماران منظر و مهندسان طبیعت نیز به عنوان دیگر بازیگران در فرآیند پیاده‌سازی رویکرد بیوفیلیک در طراحی پارک‌های شهری باید ارتباط بین خود را تقویت نموده و تصمیمات هم راستایی را اتخاذ نمایند تا این تصمیمات مکمل یکدیگر شده و از ایجاد مانع و مشکلات جلوگیری گردد.