فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نقشه‌ی ماهی­درهم، یکی از دیرینه­ترین طرح­های قالی ایران است که در اکثر مکاتب و کانون­های قالی­بافی ایران از گذشته، بافته و عرضه شده ­است. فراهان یکی از این کانون­ها است که از اواسط دوران قاجار توسط تجار تبریزی با قالی­های محلی و سپس کلاسیک خود همچون قالی ساروق به جهان معرفی شد. طرح و نقشه‌ی ماهی­درهم و در اصطلاح محلی هراتی، یکی از مهم­ترین و برجسته­ترین نقشه­های منطقه‌ی فراهان است که در گذشته، در انواع فرم­ها و ساختارهای متنوع و گونه­گون بافته و عرضه می­شد. در این مقاله سعی بر آن است تا ضمن معرفی نمونه­هایی از نقشه‌ی ماهی­درهم از مناطق مختلف ایران و جهان، انواع فرم­های ماهی­درهم در قالی فراهان مورد تحلیل و توصیف قرارگیرد. وجود یازده فرم در نقشه‌ی ماهی فراهان، از مهم­ترین یافته­های این تحقیق است که عبارت است از: ماهی زنبوری، فندقی، آدابی، حیدرزاده، سگ‌ماهی، مرغ و ماهی، ماهی مشایخی، ماهی لچک و ترنج، ماهی ترنج در ترنج، ماهی سرتاسری (یک­سَره) و ماهی کف­ساده. این تحقیق از نوع بنیادین و روش تحقیق توصیفی - تحلیلی است. شیوه‌ی گردآوری داده­ها کتابخانه­ای و بیشتر میدانی است.