روابط سیاسی-فرهنگی ایران و آلمان و شکل گیری کارخانه های صنعتی تبریز از اواخر قاجار تا پایان پهلوی اول
نویسندگان
1 پژوهشگر حفاظت از میراث و منطرهای فرهنگی، دانشگاه نیوکاسل انگلستان ، faraji.farnaz@ut.ac.ir
2 M.sc. in Iranian Architectural Studies, Art University of Isfahan, Iran
3 Assistant Professor of Architecture and Urbanism, Art University of Tabriz
doi
چکیده
تبریز از اولین شهرهای متأثر از جهان صنعتی در ایران است. آلمان در ابتدای توجهاش به ایران در اواخر قرن سیزدهم شمسی و دوران مشروطه عنایت ویژهای به تبریز داشت و فعالیتهای صنعتی و بازرگانی خود را در این شهر گسترش داده بود. محصول این تعاملات ساخت تعدادی کارخانهی صنعتی در تبریز بود که آلمانیها به طرق مختلف، نظیر تأمین ماشینآلات، سرمایهگذاری مالی و تأمین نیروی انسانی در ایجاد آنها نقش داشتهاند. هدف این پژوهش شناسایی تأثیر این روابط در شکلگیری و تغییر کالبدی و ساختاری معماری کارخانههای صنعتی تبریز است. پژوهش حاضر به روش کیفی و با راهبرد توصیفی-تحلیلی به مطالعهی تطبیقی میان ویژگیهای معماری مشترک کارخانههای صنعتی تبریز و آلمان در بازهی چهلسالهی ۱۲۸۹ تا ۱۳۲۹ش (1910 تا 1950م) پرداخته است. دادهها از طریق مطالعهی سفرنامهها، اسناد رسمی کارخانهها، خاطرات و مشاهدات میدانی جمعآوری شده است. نتایج تحقیق نشان میدهد که تشابه عمده میان ساختارهای کارخانههای چرمسازی، نساجی و پارچهبافی ساختهشده در تبریز و دو ایالت باواریا و میلنهم در آلمان در پلان و سازمان فضایی و مصالح و سازهی اجرایی است. آنچه که معماری این دو را از هم متمایز میسازد، جزئیات و تزئینات بهکاررفته در بناها است که بیشتر رنگ و بویی محلی دارند.
