بررسی تراز تجاری افغانستان با بزرگترین شرکای تجاری آن با تاکید بر آزمون ( پدیده منحنی جی )
نویسندگان
1 کارشناس ارشد دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران و استادیار دانشگاه بغلان- افغانستان
2 دانشیار گروه اقتصاد دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22111/sedj.2023.45297.1329چکیده
تراز تجاری افغانستان در طول سالیان متمادی خصوصا طی دو دهه اخیر دارای کسری بوده و این کسری همواره توسط کمکهای خارجی و ذخایر ارزی بانک مرکزی مورد پوشش قرار میگرفت. نرخ ارز که از مهمترین متغیرها در ایجاد روابط بینالمللی به حساب میآید، لذا ایجاد زمینهسازی و استفاده از سیاست مناسب ارزی، مسیر بهبود تراز تجاری را فراهم خواهد کرد. این تحقیق تجربی در صدد بررسی پدیده منحنی جی شکل در روی تراز تجاری افغانستان با بزرگترین شرکای تجاری آن است که از روش اقتصاد سنجی Panel- ARDL جهت تخمین عوامل قیمتی و درآمدی استفاده شده است. دادههای مورد استفاده تحقیق حاضر ترکیبی بوده و دوره زمانی 2008 - 2018 را به همراه بیست و یک شریک تجاری افغانستان مورد مطالعه قرار داده است. متغیرهای مدل شامل نرخ ارز واقعی، تولید ناخالص داخلی افغانستان و تولید ناخالص داخلی هر یک از شرکا است. جهت تحلیل و تخمین روابط بلندمدت و کوتاهمدت تراز تجاری افغانستان از آزمون هم انباشتگی و ARDL کار گرفته شده است. یافتههای تحقیق با عدم تایید اثر منحنی جی در کوتاهمدت حاکی از اثر مثبت و بی معنی بودن نرخ ارز بوده درحالیکه در درازمدت عوامل قیمتی (نرخ ارز) نسبت به غیر قیمتی (درآمد داخلی)بر تراز تجاری بیشتر اثرگذار میباشند هم چنان از سویی متغیر درآمد داخلی شرکا برخلاف دوره زمانی کوتاهمدت رابطه معنی داری در دوره درازمدت داراست. پس از تخمین مدل نتیجهگیری میشود که تاثیر سیاست کاهش ارزش پولی در بهبود تراز تجاری افغانستان به رفتار متقابل شرکا و میزان ثبات ارزی آنان برمیگردد.