تحلیل گفتمان ناسیونالیسم لیبرال در کتابهای درسی تاریخ (1304-1320ش)
نویسندگان
1 Associate Professor of History, University of Tehran, rahmanian@ut.ac.ir.
2 Professor of History, University of Shahid Beheshti, a_hassani@yahoo.com.
3 Ph.D student in History, University of Tehran, Azad University in Tehran, rezamoaleman@yahoo.com.
4 دانشیار گروه تاریخ دانشگاه خوارزمی ، sohrab_yazdani_78@yahoo.com
doi
چکیده
در طول تاریخ معاصر ایران مفهوم ناسیونالیسم در قالبهای گوناگون با فراز و نشیبهایی به حیات خود ادامه داده است. این مفهوم در قالب گفتمان ناسیونالیسم لیبرال پیش از انقلاب مشروطه مفصلبندی و در طول این دوره هژمونیک گردید. با تشکیل حکومت رضاشاه، نهاد آموزش و پرورش در فضای گفتمانی حکومت قرار گرفت. این فضا به گفتار و رفتار سوژههای درون این نهاد، شکل میداد. از اینرو قدرت حاکم برای تحکیم و توجیه پایههای حکومت و برجسته ساختن خود و به حاشیهراندن گفتمانهای غیر در کتابهای درسی رسمی تاریخ، از گفتمان ناسیونالیسم اقتدارگرا استفاده کرد. یکی از روشهای بررسی و مطالعه رخدادهای تاریخی روش تحلیل گفتمان است. این پژوهش برمبنای نظریهی تحلیل گفتمان لاکلائو و موفه در پی پاسخ به این پرسش است که مفصلبندی، مفاهیم و فرایند هویتیابی گفتمان ناسیونالیسم لیبرال در کتابهای درسی تاریخ، چاپ وزارت معارف در دوره رضاشاه چگونه بوده است. با بررسی کتابهای درسی تاریخ چاپ وزارت معارف دورهی رضاشاه، مشخص شد که مفاهیم و مؤلفههای گفتمان ناسیونالیسم لیبرال در پیرامون دال مرکزی ملت ایران مفصلبندی شده و در رقابت با گفتمان حاکم به حیات خود ادامه داده بود.