واکاوی و شناسایی تأثیرات به کارگیری گیاهان بومی در فضاهای سبز شهری
نویسندگان
1 گروه علوم باغبانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز، ایران
2 گروه برنامهریزی شهری و روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
doi
10.22034/envj.2024.455518.1373چکیده
مقدمه: مناظر و فضاهای سبز شهری از مهمترین اجزای سیمای شهری محسوب میشوند و میتوانند در بهبود شرایط محیطی شهرها نقش قابلتوجهی را داشته باشند. اجزای موجود در فضاهای سبز شهری همچون گیاهان میتوانند این نقش مهم را در مناسبسازی شرایط شهرها به جهت زندگی شهروندان ایفا نمایند. بر همین اساس هدف از تحقیق حاضر واکاوی و شناسایی تأثیرات به کارگیری گیاهان بومی در فضاهای سبز شهری میباشد.مواد و روشها: در راستای دستیابی به هدف تحقیق از منابع کتابخانهای به جهت نگارش مقدمه و مصاحبه از متخصصین امر در دو مرحله برای شناسایی تأثیرات گیاهان بومی بهره گرفته شد که جامعه آماری از 27 متخصص تشکیل گردید. در مصاحبه اول شاخصها به دست آمد سپس در مصاحبه دوم با تشکیل ماتریس بازیگر- هدف از متخصصان درخواست گردید به هر کدام از شاخصها از 4- تا 4 امتیاز دهند که در آن عدد 0 بدون نظر، عدد 4 بیشترین امتیاز و عدد 4- کمترین امتیاز را نشان میدهد. پس از جمعآوری پاسخهای داده شده، امتیازات اختصاص یافته به هر کدام از شاخصها از طرف متخصصان دارای یک زمینه تخصصی میانگینگیری شده و در ماتریس بازیگر- هدف نرم افزار مکتور وارد گردید. این فرآیند برای هر شش تخصص شرکت کننده (معماران منظر، مهندسان فضای سبز، مهندسان باغبانی، مهندسان محیطزیست، مهندسان گیاه پزشکی و گیاه شناسان) در تحقیق انجام گرفت تا ماتریس بازیگر- هدف نهایی به طور کامل تکمیل گردید. در ادامه تحلیلهای لازم بر روی ماتریس به دست آمده در نرم افزار مکتور انجام گرفت و نتایج نهایی حاصل شد. همچنین متون به دست آمده از مصاحبههای انجام شده واژه به واژه و سطر به سطر مورد بررسی قرار گرفته و ارتباط بین کدهای موجود در آنها کشف گردید، سپس این متون وارد نرم افزار اطلس تی آی شد و کوتیشنها و کدبندیهای مورد نظر انجام گرفته و ارتباط بین کدهای مستخرج شده از طریق ابزارهای موجود در نرم افزار تعریف گردید و در نهایت این ارتباطات به صورت مدل نهایی از نرم افزار استخراج شد.نتایج: نتایج نشان میدهد اثرات بهبود کارکردهای فضاهای سبز شهری و کاهش مصرف آب با اهمیتترین و همگراترین تأثیرات میباشند و به این معنی است که استفاده از گیاهان بومی تأثیرات مهمی همچون صرفه جویی در مصرف آب را در پی دارد. همچنین آشنایی شهروندان با گیاهان بومی و کنترل بهتر سیلاب کم اهمیتترین تأثیرات در به کارگیری گیاهان بومی در فضاهای سبز شهری بودهاند که با کاشت گیاهان بومی در فضاهای سبز شهری شهروندان با ویژگیهای گیاهان مناطق خود آشنا شده و در نگهداری این گیاهان تلاش بیشتری را خواهند نمود همچنین رشد سریعتر این گیاهان به دلیل تطبیق سریع با محیط سبب میگردد که از شدت سیلابهای احتمالی در منطقه کم نمایند.بحث: به طور کلی میتوان بیان نمود که برنامهریزان و طراحان شهری باید به تأثیرات کشت گیاهان بومی مطرح شده در تحقیق حاضر توجه ویژه داشته باشند تا با ایجاد منظر و فضای سبز شهری مطلوب بتوانند رضایت شهروندان را کسب نمایند و از پتانسیلهای منطقه مورد نظر همچون گیاهان بومی به نحو احسن استفاده کنند.