ظهور و گسترش شیخیه در کرمان در دورۀ قاجار

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی وا حد سیرجان

doi
چکیده

گسترش شیخیه در کرمان، متأثر از عوامل متعددی بود که این پژوهش در پی بررسی آن عوامل و عملکرد شیخیه در این شهر است. بررسی داده‌های تاریخی بر اساس روش تحلیلی در تحقیق تاریخی نشان می‌دهد که عوامل چندی با دامنۀ تأثیرگذاری متفاوت در این جریان تأثیر داشته‌اند: آشفتگی اوضاع اجتماعی ـ فرهنگی و از آن جمله وضعیت عقیدتی و فکری در کرمان، نبود حوزۀ علمی و فقاهتی قوی در این شهر، همسایگی ولایت کرمان به یزد که اقامتگاه شیخ احمد احسایی بود، دلبستگی حکمران کرمان، ابراهیم‌خان ظهیرالدوله به علمایی چون به شیخ احسایی، گروش پسر او حاج محمد کریم‌خان به شیخ تا آنجا که از سید کاظم رشتی، دومین رهبر شیخیه، اجازه‌نامه دریافت کرد، و... از عوامل مهم گسترش شیخیه در کرمان است. استفادۀ حاج محمد کریم‌خان از پشتوانه‌های مادی و معنوی در کرمان و کوشش وی و جانشینانش در برگزاری مجالس وعظ، سخنرانی در مسجد و تدریس در مدرسه ابراهیمیه و تألیف کتب و رسائل مستقل دربارۀ فقه و کلام شیخی به انسجام عقیدتی و اجتماعیِ این فرقۀ مذهبی کمک فراوانی کردند.