فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: رشد تکنولوژی و صنعت از یک­‌سو رفاه را برای بشر به ارمغان آورده است، اما از سوی دیگر سبب ایجاد آلاینده‌های فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیک در محیط­‌زیست شده و با ایجاد شرایط نامطلوب در محیط کار، اساس زندگی سالم را به خطر انداخته است. ذرات معلق (PM)، اکسیدهای گوگرد (SOx)، اکسیدهای نیتروژن (NOx) و منوکسید­کربن (CO) از آلاینده­‌های معیار و مهم در آلودگی هوا هستند. در این تحقیق، آلاینده‌های منتشره از دودکش صنایع گچ سمنان شامل منوکسیدکربن، دی­‌اکسید­گوگرد، اکسیدهای نیتروژن، ذرات معلق (PM10) و ذرات خشک (Dry Dust) در پنج کارخانه گچ سمنان مورد مطالعه قرار گرفته است.مواد و روش‌ها: غلظت PM10 و ذرات خشک با استفاده از دستگاه سنجش ذرات (TCR-Tecora) تعیین و برای اندازه‌­گیری آلاینده‌های گازی از دستگاه Testo 350-M/XL استفاده شده است. نمونه­‌برداری از دودکش صنایع و همچنین فضای اطراف کارخانه‌ها در چهار نقطه صورت گرفته است. همچنین ارزیابی ریسک توسط تکنیک ویلیام-فاین که یک روش ارزیابی ریسک سیستماتیک برای شناسایی خطرات محتمل، تخمین سطح ریسک در مدیریت ریسک و کاهش آن به سطح قابل پذیرش می‌باشد انجام گرفته است.نتایج: در این مطالعه غلظت آلاینده گاز NOx بین 5/24 و ppm 39، SO2 بین 44/33 و ppm 321، CO بین 5 و ppm 100، مقدار PM10 بین 68/2 و µg/m3 66/97 و میزان ذرات خشک بین 23/53 و mg/m3 31896 در پنج صنعت مورد بررسی گزارش شد. جهت ارزیابی محیط‌­زیستی با استفاده از تکنیک ویلیام­فاین 40 جنبه محیط‌زیستی شناسایی شد. برای آلاینده‌های CO،SO2 ، NOx،PM10  و ذرات خشک با توجه به عدد اولویت ریسک (RPN) محاسبه شده و طبق نتایج طول رده، 4 طبقه ریسک با عناوین ریسک خیلی بالا، بالا، متوسط و پایین به‌دست آمد. بر اساس رتبه­‌بندی انجام گرفته از 40 جنبه محیط زیستی مورد بررسی، فراوانی رده پایین 22، رده متوسط 4، رده بالا 4 و رده خیلی بالا 10 گزارش شد. در واحدهای گچ شماره 3 و 4، ریسک‌های ذرات معلق PM10 در زمره ریسک­‌های خیلی بالا قرار داشتند. همچنین ریسک مربوط به ذرات خشک در هر دو دودکش کارخانه شماره 5 در سطح خیلی بالا گزارش شد.بحث: غلظت منوکسیدکربن، دی­اکسید­گوگرد، اکسیدهای نیتروژن و ذرات خشک پایین‌تر از مقادیر استاندارد سازمان حفاظت محیط‌­زیست مربوط به انتشار دودکش هستند (منوکسید­کربن: ppm 435، دی اکسید­گوگرد: ppm 800، اکسیدهای نیتروژن: ppm 350 و ذرات خشک:  mg/m3600). مقدار PM10 بر مبنای استاندارد سازمان جهانی سلامت بالاتر از حد مجاز بود (µg/m350) در حالی که بر مبنای آژانس حفاظت محیط­زیست کمتر از حد مجاز است (µg/m3150). ورود ذرات معلق PM10 به اتمسفر و همچنین انباشت غبار در محیط اطراف کارخانه از مشکلات مهم محیط­زیستی کارخانه‌های گچ است. بر اساس طبقه­بندی انجام شده 55 درصد از جنبه‌ها در سطح ریسک پایین، 10 درصد در سطح ریسک متوسط، 10 درصد در سطح ریسک بالا و 25 درصد در سطح ریسک خیلی بالا قرار داشتند. در نهایت جهت کاهش سطح ریسک و برای مدیریت مؤثر این صنایع اقداماتی از قبیل تغییر سوخت مصرفی به سوخت پاک، پایش منظم کمیت و کیفیت جریان گاز خروجی از دودکش صنایع، استفاده از ماسک‌های فیلتر‌دار به هنگام تماس با گرد و غبار، جایگزین کردن فیلتر‌های کیسه‌ای نوع ضربه‌ای با نوع جت‌پالس قابل ملاحظه است.