سرریز فضایی تمرکززدایی مالی بر کارایی خدمات حمل و نقل عمومی استان های ایران طی سال های 1385-1397
نویسندگان
1 استاد، گروه اقتصاد، دانشگاه بوعلی سینا،همدان؛ ایران.
2 دکتری اقتصاد ، گروه اقتصاد؛ دانشکده اقتصاد، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران
3 دانشیار ، گروه اقتصاد؛ دانشکده اقتصاد، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران.
doi
10.22111/sedj.2022.40365.1130چکیده
حملونقل عمومی با عملکرد مناسب باعث افزایش کارایی، رشد اقتصادی و توسعه کلی یک کشور میشود؛ بنابراین بهبود کیفیت سیستم حملونقل ضروری به نظر میرسد در دهههای گذشته، مطالعات مختلفی در مورد طراحی سیستم حملونقل عمومی به دلیل اهمیت عملی آن انجامشده است، بیشتر این مطالعات معطوف به تعیین برنامههای مختلف از جمله هوشمندسازی خدمات حملونقل عمومی بود، اما جای بحث دارد که چگونه سیاستهای خاص ازجمله تمرکززدایی میتوانند اثربخشی و کارایی خدمات عمومی سیستم حملونقل را تعیین کنند. بر این اساس هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر شاخصهای تمرکززدایی مالی بر کارایی ارائه خدمات حملونقل عمومی در استانهای ایران به روش اقتصادسنجی فضایی طی سالهای ۱۳۸۵-۱۳۹7 است. پژوهش حاضر رویکرد دومرحلهای اتخاذشده است: در مرحله اول ضرایب کارایی در بخش حملونقل از طریق روش تحلیل مرزی تصادفی برآورد میشود. در مرحله دوم برای بررسی اثر تمرکززدایی مالی بر ضرایب برآورد شده کارایی از روش تحلیل پنل فضایی استفاده میشود. نتایج پژوهش نشان میدهد که کارایی سیستم حمل و نقل عمومی در اکثر استان های ایران کمتر از 20 درصد است. یافته های دیگر پژوهش نشان می دهد رابطه غیرخطی میان تمرکززدایی مالی و کارایی ارائه خدمات حملونقل عمومی وجود دارد. بهبیاندیگر تمرکززدایی مالی بیشازحد بهینه تأثیری معکوس بر کارایی خدمات حملونقل خواهد داشت. درواقع سطوح اولیه تمرکززدایی مالی تأثیر مثبت بر کارایی دارد اما پس از عبور از نقطه ماکزیمم، افرایش تمرکززدایی مالی منجر به کاهش کارایی ارائه خدمات حملونقل عمومی میشود. همچنین نسبت شهرنشینی، تراکم نسبی جمعیت و درآمد سرانه با کارایی خدمات حملونقل رابطه مثبت و معنیدار دارند.
