مطالعه جایگاه رده‌بندی سیاه‌ماهی Capoeta aculeata در قنوات نائین-اردستان، حوضه نمک و رودخانه‌های حوضه کارون با استفاده از ژن COI

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه شیلات و محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.

2 دانشیار گروه شیلات و محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.

3 کارشناس اداره شیلات استان کرمانشاه، ایران.

4 دانشیار گروه ژنتیک، دانشکده زیست شناسی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.

5 دانشیار گروه تنوع زیستی و مدیریت اکوسیستم، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

doi
10.22059/jfisheries.2017.64041
چکیده

در این مطالعه جمعاً 18 قطعه ماهی از گونه Capoeta aculeata (9 قطعه از قنوات نائین و اردستان در استان اصفهان، 2 قطعه از قنات حوضه نمک در استان تهران و 7 قطعه ماهی از رودخانه­ های ماربر، دوپلان و آب­ونک (حوضه کارون) و چنار خشکه (حوضه کر) در استان لرستان) به­ منظور تهیه توالی بارکد مورد بررسی قرار گرفتند. در این مطالعه توالی انتهای 5’ ژن سیتوکروم اکسیداز زیرواحد 1 (COI) تهیه شد. در مجموع 5 هاپلوتایپ به ­دست آمد. هاپلوتایپ­ های مشاهده شده در قنوات اردستان و قنوات استان تهران کاملاً مشابه بودند که این تشابه می­ تواند نشان­ دهنده منشأ یکسان ماهیان قنوات منطقه اردستان و قنوات نمونه ­برداری شده در استان تهران باشد. هاپلوتایپ­ های مشاهده شده در ماهیان قنوات نائین با هاپلوتایپ­های سایر نواحی تفاوت داشتند. هاپلوتایپ­ های مشاهده شده در حوضه کارون با هاپلوتایپ­ های حوضه نمک رابطه نزدیکی داشتند که این امر می تواند به نوعی نشان­ دهنده رابطه احتمالی دو حوضه یادشده در گذشته باشد. میزان تمایز توالی بارکد در سطح درون گونه­ ای جمعیت ­های نواحی ذکر شده بر پایه ضریب تمایز K2P برابر 0/2 تا 0/7 درصد بود. نتایج نشان داد که گونه Capoeta  دارای یک گروه تک شجره­ای بوده و در مقایسه با گونه­ های سایر جنس­ های مورد بررسی به گونه­ های جنس Luciobarbus  نزدیک­تر بود. انشقاق این گونه از C. capoetaدر حدود 4/42 تا 5/1 میلیون سال قبل برمی­ گردد.