فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

امروزه به واسطه‌ی نفوذ گسترده‌ی رسانه‌های نوین و ویژگیهای منحصربه فرد آن‌ها، شاهد عرصه‌های نوظهور در حوزه‌های مختلف علمی هستیم. تاثیر عمیق رسانه‌هایی چون شبکه‌های اجتماعی از یک سو و اهمیت دین به عنوان یکی از مهم‌ترین پدیده‌های مورد مطالعه در جوامع بشری در طول تاریخ از سوی دیگر، ضرورت مطالعه‌ی تاثیرات رسانه بر دین و اهمیت کشف گفتمان‌های موجود در این حوزه را بیش از پیش روشن می-کند. ازین رو در این مقاله تاثیر شبکه‌های اجتماعی (به طور خاص اینستاگرام به عنوان یکی از رسانه‌های محبوب و پرطرفدار) بر روی پیام‌های دینی دو روحانی پرنفوذ (علیرضا پناهیان و حسن آقامیری) بررسی می‌شود. داده‌های تحقیق از پست‌های صفحه‌های اینستاگرام دونفر در بازه‌ی زمانی 6ماهه‌ی سال 1400و1401 جمع‌آوری شده است. در این مقاله با بررسی نظریات در حوزه گفتمان های دینی (مانند گفتمان‌های غرب-گرایی، ملی‌گرایی و اسلام‌گرایی، گفتمان‌های تجددگرایی، شریعت‌گرایی و تمدن‌گرایی و گفتمان های روشنفکری و روشنفکری دینی، سنت اسلامی و نوبنیادگرایی)، جمع بندی آن به صورت دوگانه های گفتمانی در حوزه دین به عنوان مبانی نظری آورده شده است. نتایج حاصل از تحلیل گفتمان در مرحله نهایی نشان می‌دهد که گفتمان غالب در پیام‌های دینی علیرضا پناهیان، بر محور «آرمان‌گرایی و تمدن‌گرایی اسلامی» شکل گرفته است. این یافته با تئوری تمدن‌گرایی در بخش مبانی نظری همخوانی دارد. از سوی دیگر، گفتمان حاکم بر پیام‌های دینی حسن آقامیری از محور «تساهل و انتقاد از حاکمیت رسمی دینی» می‌گذرد که منطبق بر نظریه روشنفکری دینی است.