تبیین و تحلیل عملکرد فاطمیان (297ـ567ق) در مواجهه با اسماعیلیههراسی مخالفان
نویسندگان
1 استاد گروه تاریخ دانشگاه اصفهان ، M.chelongar@ltr.ui.ac.ir
2 استاد گروه تاریخ دانشگاه اصفهان
3 دانشجوی دکتری تاریخ اسلام، دانشگاه اصفهان
doi
چکیده
تضادهای سیاسی و ایدئولوژیکی فاطمیان (297ـ567ق) با خلفای عباسی و متحدانشان، و همچنین ناتوانی و ضعف سیاسی ـ نظامی عباسیان در ممانعت از انتشار قدرت رقیب، موجب شد مخالفان فاطمیان به هدف انزوا و در نهایت نابودی آنها، از ابزار اسماعیلیههراسی بهره گیرند. آگاهی خلفای فاطمی از اثرهای سوء این ابزار در پیشبرد اهدافشان، آنان را به تکاپو انداخت. در این پژوهش تلاش کردهایم با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی به این مسئله بپردازیم که فاطمیان در مواجهه با اسماعیلیههراسیِ مخالفان خود، چه عملکردی داشتند. یافتههای این پژوهش حاکی از آن است که فاطمیان از طریق تألیف کتب و رسالات گوناگون و پاسخگویی به تمامی اتهامات و هجمههای مخالفان و روشنگری در مورد اندیشه و آیین اسماعیلی در این آثار؛ تبرئهی خود از افعال و اعمال ضدارزشی همکیشان منحرف؛ پاکسازی درونی جامعهی اسماعیلیه؛ حفظ ظاهر در مراودات و تبلیغات خود؛ اهتمام به برگزاری شعایر اسلامی؛ و بهرهگیری از منابر سرزمین حجاز؛ کوشیدند تصویری مطلوب از خود، بر خلاف تصویر منفیِ القاشده توسط مخالفان، به جامعهی اسلامی ارائه دهند.
