قراردادهای مراقبت در کهنسالی، بررسی کارکرد و ابعاد حقوقی - فرهنگی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد -ایران

2 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، ایران-مشهد

3 دانشیار گروه حقوق، دانشگاه علوم اسلامی رضوی مشهد، مشهد -ایران

doi
10.22047/hsd.2025.531284.1085
چکیده

قراردادهای مراقبت از سالمندان، ازجمله قراردادها و توافقات حقوقیِ نوین، پاسخی به نیازهای رو‌به‌رشد جمعیت سالمندان و چالش‌های اقتصادی- اجتماعی مرتبط با آن است. این قراردادها غالباً میان سالمندان و افراد خانواده یا نزدیکان منعقد می‌شود و هدف اصلی آن‌ها ایجاد تعهدات قانونی و مالی مشخص جهت تضمین کیفیت مراقبت، حمایت از حقوق طرفین و پیشگیری از سوءاستفاده‌های احتمالی است.در ایران، ضرورت تدوین سازوکارهای حقوقی و مالی برای حمایت از طرفین این قراردادها بیش از پیش احساس می‌شود، زیرا اگرچه مراقبت از سالمندان در ایران یک وظیفه اخلاقی تلقی می‌شود، اما با توجه به روند رو به رشد سالمندی و فشارهای اقتصادی و روانی موجود، اکتفا به اخلاق در سطح کلان جوابگو نیست و اهرم‌های دیگری همچون الزامات قانونی لازم است؛ هرچند جایگزینی گزاره‌های اخلاقی به قوانین و پرکردن کمبودها با قانون، از حساس‌ترین حوزه‌های قانون‌گذاری است که اگر به درستی انجام نشود، پیامدهای مطلوبی به همراه نخواهد داشت. آینده‌نگری اقتضا دارد که ابعاد حقوقی پدیده سالمندی-که جامعه و دولت آمادگی لازم برای رویارویی با آن را ندارد- از هم‌اکنون و قبل از ظهور معضلات آن، مورد بررسی قرار گیرد.این پژوهش با رویکرد توصیفی- تحلیلی و باهدف معرفی این قرارداد نوپیدا به آحاد جامعه، به بررسی ابعاد مختلف قراردادهای مراقبت در کهنسالی و تحلیل کارکرد این قراردادها، ارکان و انواع آن در جهت بهبود وضعیت حقوقی و اجتماعی سالمندان و مراقبان بپردازد. امید است نتایج این پژوهش، بتواند زمینه‌ساز تدوین سیاست‌ها و قوانین مؤثر در حمایت از حقوق سالمندان و ارتقای کیفیت مراقبت در جامعه گردد.